Hydrologiczne uwarunkowania funkcjonowania projektowanego zbiornika wodnego „Bodzentyn-Hucisko” (Góry Świętokrzyskie)
By: Roman Suligowski and Tadeusz Ciupa
References
- Absalon D., Matysik M., Woźnica A., Łozowski B., Jarosz W., Ulańczyk R., Babczyńska A., Pasierbiński A., 2020, Multi-Faceted Environmental Analysis to Improve the Quality of Anthropogenic Water Reservoirs (Paprocany Reservoir Case Study), Sensors, 20(9), 2626, DOI: 10.3390/s20092626.
- Allan J.D., Castillo M.M., Capps K.A., 2021, Stream Ecology: Structure and Function of Running Waters (3rd ed.), Springer Nature, Cham.
- Araźny A., Kępińska-Kasprzak M., Łaszyca E.Z., Chmist-Sikorska J., Bartczak A., 2023, Reference evapotranspiration during the growing season in Poland (central Europe) in response to ongoing climate changes (1966–2020), International Journal of Climatology, 43(14), 6505–6522, DOI: 10.1002/joc.8216.
- Bąk Ł., 2017, Zamulanie i osady małych zbiorników retencyjnych na Wyżynie Kieleckiej, Monografie, Studia, Rozprawy (M96), Wyd. Politechniki Świętokrzyskiej, Kielce.
- Baran-Gurgul K., Kołodziejczyk K., Rutkowska A., 2023, Spatial Variability of Average Annual and Monthly Minimum River Flow in Poland, Geoinformatica Polonica, 22, 7–20.
- Bartczak A., Podgórski Z., Araźny A., Kaczmarek H., Tyszkowski S., 2026, Dry and wet periods in north-central Poland in the years 1952–2020, Acta Geophysica, 74, 132, DOI: 10.1007/s11600-026-01854-z.
- Beranová R., Kyselý J., 2018, Trends of precipitation characteristics in the Czech Republic over 1961–2012, their spatial patterns and links to temperature and the North Atlantic Oscillation, International Journal of Climatology, 38(e), e596–e606, DOI: 10.1002/joc.5392.
- Biernat T., Ciupa T., 2008, Znaczenie turystyczne obiektów hydrograficznych w Świętokrzyskim Parku Narodowym i otuliny, [w:] J. Partyka, J. Pociask-Karteczka (red.), Wody na obszarach chronionych, IGiGP UJ, Kraków, 83–90.
- Biernat T., Ciupa T., Kupczyk E., 2000, Środowisko wodne Świętokrzyskiego Parku Narodowego i jego ochrona, Prace Instytutu Geografii Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach, 5, 1–109.
- Biernat T., Ciupa T., Kupczyk E., Suligowski R., 2009a, Zagrożenia środowiska wodnego Świętokrzyskiego Parku Narodowego i jego otuliny, [w:] A. Andrzejewska, A. Lubański (red.), Trwałość i efektywność ochrony przyrody w polskich parkach narodowych, Wydawnictwo Kampinoskiego Parku Narodowego, Izabelin, 169–177.
- Biernat T., Ciupa T., Suligowski R., 2004a, Mapa Hydrograficzna w skali 1 : 50 000 arkusz M-34-42-B Bodzentyn, GUGiK, Warszawa.
- Biernat T., Ciupa T., Suligowski R., 2004b, Możliwości wykorzystania wód powierzchniowych i pokrywy śnieżnej w centralnej części Gór Świętokrzyskich do regeneracji sił psychofizycznych człowieka, Medycyna Sportowa, 20, 13–17.
- Biernat T., Ciupa T., Suligowski R., 2009b, Przyrodnicze i antropogeniczne uwarunkowania lokalizacji zbiorników małej retencji w Górach Świętokrzyskich, [w:] A.T. Jankowski, D. Absalon, R. Machowski, M. Ruman (red.), Przeobrażenia stosunków wodnych w warunkach zmieniającego się środowiska, WNoZ UŚ – PTG – RZGW w Gliwicach, Sosnowiec, 45–58.
- Bodulski J., Górski J., 2006, Evaluation and prediction of silting in reservoir Cedzyna on the Lubrzanka River, Journal of Water and Land Development, 10, 133–149, DOI: 10.2478/v10025-007-0011-9.
- Boyacioglu H., 2014, Spatial differentiation of water quality between reservoirs under anthropogenic and natural factors based on statistical approach, Archives of Environmental Protection, 40(1), 41–50, DOI: 10.2478/aep-2014-0002.
- Byczkowski A., 1996, Hydrologia, 1–2, SGGW, Warszawa.
- Ciupa T, 2009, Wpływ zagospodarowania terenu na odpływ i transport fluwialny w małych zlewniach na przykładzie Sufragańca i Silnicy (Kielce), Wyd. UJK, Kielce.
- Ciupa T., Biernat T., Suligowski R., 2012, Świętokrzyski Park Narodowy, [w:] R. Bogdanowicz, P. Jokiel, J. Pociask-Karteczka (red.), Wody w parkach narodowych Polski, IGiGP UJ, Kraków, 296–309.
- Ciupa T., Suligowski R., 2015, Hydrological conditions of the Pietraszki water reservoir designed for the River Sufraganiec (Kielce), Limnological Review, 15(4), 145–154.
- Ciupa T., Suligowski R., 2018, Hydrologiczne aspekty funkcjonowania planowanego zbiornika wodnego Wierna Rzeka (Wyżyna Przedborska), Woda–Środowisko–Obszary Wiejskie, 18(1), 5–22.
- Ciupa T., Suligowski R., Łajczak A., 2020, Wody powierzchniowe, [w:] L. Buchholz, M. Jóźwiak, J. Reklewski, P. Szczepaniak (red.), Świętokrzyski Park Narodowy przyroda i człowiek, ŚPN, UJK, Bodzentyn, Kielce, 126–142.
- Ciupa T., Suligowski R., Wałek G., 2015, Geograficzne uwarunkowania lokalizacji projektowanego zbiornika wodnego na terenie Kielc, [w:] D. Absalon, M. Matysik, M. Ruman (red.), Nowoczesne metody i rozwiązania w hydrologii i gospodarce wodnej, Monografie Komisji Hydrologicznej PTG, 3, Sosnowiec, 127–140.
- Ciupa T., Suligowski R., Wałek G., 2021, Impact of an urban area on the dynamics and features of suspended solids transport in a small catchment during flood, Ecohydrology & Hydrobiology, 21(4), 595–603, DOI: 10.1016/j.ecohyd.2020.11.006.
- Danilovich I.S., Loginov V.F., Groisman P.Y., 2023, Changes of hydrological extremes in the Center of Eastern Europe and their plausible causes, Water, 15(16), 2992, DOI: 10.3390/w15162992.
- Degirmendžić J., Kożuchowski K., 2019, Variation of macro-circulation forms over the Atlantic-Eurasian temperate zone according to the Vangengeim-Girs classification, International Journal of Climatology, 39(13), 4938–4942, DOI: 10.1002/joc.6118.
- Dodatek do dokumentacji hydrogeologicznej Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP) nr 419 Bodzentyn, w związku z ustanawianiem obszarów ochronnych LZWP Bodzentyn, dawnego GZWP nr 419, 2016, Narodowe Archiwum Geologiczne PIG-PIG, Warszawa.
- Dudzińska A., Szpakowska B., Szumigała P., 2016, Zbiorniki i cieki wodne w krajobrazie rolniczym, Wieś i Rolnictwo, 2(171), 199–210, DOI: 10.7366/wir022016/09.
- Filonowicz P., 1962, Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski 1 : 50 000, ark. Bodzentyn, Wyd. Geologiczne, Warszawa.
- Filonowicz P., 1969, Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski 1 : 50 000, ark. Bodzentyn, Wyd. Geologiczne, Warszawa.
- Frankowski P., Zbierska J., 2015, Ocena jakości wody i potencjału ekologicznego małych zbiorników wodnych odbudowanych w krajobrazie rolniczym Wielkopolski, Nauka Przyroda Technologie, 9(1), 7, DOI: 10.17306/J.NPT.2015.1.7.
- Ginalska-Prokop W., 2017, Warunki hydrogeologiczne i krótka charakterystyka chemiczna słodkich wód podziemnych w województwie świętokrzyskim, Przegląd Geologiczny, 65(5), 292–299.
- Gomes M., Ralph T.J., Humphries M.S., Graves B.P., Kobayashi T., Gore D.B., 2025, Waterborne contaminants in high intensity agriculture and plant production: A review of on-site and downstream impacts, Science of The Total Environment, 958, 178084, DOI: 10.1016/j.scitotenv.2024.178084.
- Graczyk D., Kundzewicz Z.W., 2015, Changes of temperature-related agroclimatic indices in Poland, Theoretical and Applied Climatology, 124, 401–410, DOI: 10.1007/s00704-015-1429-7.
- Hänsel S., Petzold S., Matschullat J., 2009, Precipitation trend analysis for Central Eastern Germany 1851–2006, [w:] K. Střelcová, J. Škvarenina, M. Blaženec (red.), Bioclimatology and Natural Hazards, Springer, Cham, 29–38.
- Jankowiak J., Bieńkowski J., 2011, Kształtowanie i wykorzystanie zasobów wodnych w rolnictwie, Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich, 5, 39–48.
- Kijowska M., Wiejaczka Ł., 2011, Zastosowanie metody RHS w badaniach stanu hydromorfologicznego rzeki górskiej powyżej i poniżej zbiornika retencyjnego (na przykładzie Ropy w Beskidzie Niskim), Przegląd Geograficzny, 83(3), 343–359.
- Kowalewski Z. (red.), 2014, Metody retencjonowania wody na obszarach rolniczych i warunki ich stosowania, Wyd. ITP, Falenty.
- Łabędzki L., Bąk B., Smarzyńska K., 2014, Spatio-temporal variability and trends of Penman-Monteith reference evapotranspiration (FAO-56) in 1971–2010 under climatic conditions of Poland, Polish Journal of Environmental Studies, 23(6), 2083–2091, DOI: 10.15244/pjoes/27816.
- Łaszewski M., 2015, Wpływ niewielkich zbiorników na temperaturę wody rzek nizinnych na przykładzie Jeziorki i Rządzy, Przegląd Naukowy – Inżynieria i Kształtowanie Środowiska, 67, 13–25.
- Łupikasza E., Małarzewski Ł., 2021, Precipitation Change, [w:] M. Falarz (red.), Climate Change in Poland: Past, Present, Future, Springer, Cham, 349–373.
- Maček U., Bezak N., Šraj M., 2018, Reference evapotranspiration changes in Slovenia Europe, Agricultural and Forest Meteorology, 260–261, 183–192, DOI: 10.1016/j.agrformet.2018.06.014.
- Maity R., 2022, Regression Analysis and Curve Fitting, [w:] Statistical Methods in Hydrology and Hydroclimatology, Springer, Cham, 7.
- Marsz A.A., Sobkowiak L., Styszyńska A., Wrzesiński D., 2022, Causes and course of climate change and its hydrological consequences in the Greater Poland region in 1951–2020, Quaestiones Geographicae, 41(3), 183–206, DOI: 10.2478/quageo-2022-0033.
- Marsz A.A., Styszyńska A., 2019, Skala i przyczyny zmian temperatury najcieplejszych miesięcy roku nad obszarem Polski po roku 1988, [w:] L. Chojnacka-Ozga, H. Lorenc (red.), Współczesne problemy klimatu Polski, IMGW-PIB, Warszawa, 9–26.
- Marsz A.A., Styszyńska A., 2022, Proces ocieplenia w Polsce – przebieg i przyczyny (1951–2018), Prace i Studia Geograficzne, 67(2), 51–82, DOI: 10.48128/pisg/2022-67.2-04.
- Matysik M., Absalon D., Habel M., Maerker M., 2020, Surface Water Quality Analysis Using CORINE Data: An Application to Assess Reservoirs in Poland, Remote Sensing, 12(6), 979, DOI: 10.3390/rs12060 979.
- Michalec B., Tarnawski M., 2008, The influence of small water reservoir operation changes on capacity reduction, Environmental Protection Engineering, 34(3), 117–124.
- Mioduszewski W., 2014, Small (natural) water retention in rural areas, Journal of Water and Land Development, 20(1), 19–29, DOI: 10.2478/jwld-2014-0005.
- Mioduszewski W., Querner E.P., Kowalewski Z., 2014, The analysis of the impact of small retention on water resources in the catchment, Journal of Water and Land Development, 23(1), 41–51, DOI: 10.1515/jwld-2014-0028.
- Mochoń A., 1992, Głębokość drenażu wód podziemnych w skałach węglanowych dewonu Gór Świętokrzyskich, [w:] Kowalski J. (red.), Problemy hydrogeologiczne południowo-zachodniej Polski, Prace Naukowe Politechniki Wrocławskiej, 5, Wyd. Oficyna SUDETY, Wrocław, 87–96.
- Okoniewska M., Szumińska D., 2020, Changes in Potential Evaporation in the Years 1952–2018 in North-Western Poland in Terms of the Impact of Climatic Changes on Hydrological and Hydrochemical Conditions, Water, 12(3), 877, DOI: 10.3390/w12030877.
- Olszewska B., Nowicka E., 2016, Możliwość retencjonowania wody w nizinnej zlewni cieku Jeziorka, Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich, 1, 5–15, DOI: 10.14597/infraeco.2016.1.1.001.
- Operat ekosystemów wodnych Świętokrzyskiego Parku Narodowego i otuliny, 1998, Plan Ochrony Świętokrzyskiego Parku Narodowego, ŚPN, Bodzentyn.
- Operat Ochrony Ekosystemów Wodnych, 2014, Plan ochrony Świętokrzyskiego Parku Narodowego i obszaru Natura 2000 Łysogóry na lata 2013–2033, ŚPN, Bodzentyn.
- Pińskwar I., Choryński A., Graczyk D., Kundzewicz Z.W., 2019, Observed changes in extreme precipitation in Poland: 1991–2015 versus 1961–1990, Theoretical and Applied Climatology, 135, 773–787, DOI: 10.1007/s00704-018-2372-1.
- Połomski M., Wiatkowski M., 2023, Impounding Reservoirs, Benefits and Risks: A Review of Environmental and Technical Aspects of Construction and Operation, Sustainability, 15(22), 16020, DOI: 10.3390/su152216020.
- Połomski M., Wiatkowski M., 2024, Assessment of the Local Impact of Retention Reservoirs – A Case Study of Jagodno (Existing) and Sarny (Planned) Reservoirs Located in Poland, Water, 16(14), 2061, DOI: 10.3390/w16142061.
- Program małej retencji dla województwa kieleckiego, 1996, Agencja Technik Ekologicznych i Realizacji Inwestycji „mk PERFEKT”, Kielce.
- Program małej retencji dla województwa świętokrzyskiego, 2006, ŚZMiUW, Kielce.
- Przybyła Cz., Sojka M., Mrozik K., Wróżyński R., Pyszny K., 2015, Metodyczne i praktyczne aspekty planowania małej retencji, Bogucki Wyd. Naukowe, Poznań.
- Przybylska J., 2021, Wpływ antropopresji na wybrane elementy geoekosystemów małych zlewni Gór Świętokrzyskich, praca doktorska – UJK Kielce.
- Radzka P., 2014, Klimatyczny bilans wodny okresu wegetacyjnego (według wzoru Iwanowa) w środkowowschodniej Polsce, Woda–Środowisko–Obszary Wiejskie, 14, 67–76.
- Raport z klasyfikacji i oceny stanu jednolitych części wód powierzchniowych wykonanej w roku 2025 na podstawie danych z lat 2019–2024, 2025, GIOŚ, Warszawa.
- Repel A., Zeleňáková M., Jothiprakash V., Hlavatá H., Blišťan P., Gargar I., Purcz P., 2021, Long-term analysis of precipitation in Slovakia, Water, 13(7), 952, DOI: 10.3390/w13070952.
- Rocznik hydrogeologiczny Państwowej Służby Hydrogeologicznej 2022, 2023, PIG-PIB, Warszawa.
- Rodzik J., Ciupa T., Janicki G., Kociuba W., Tyc A., Zgłobicki W., 2021, Współczesne przemiany rzeźby Wyżyn Polskich, [w:] A. Kostrzewski, K. Krzemień, P. Migoń, S. Starkel, M. Winowski, Z. Zwoliński (red.), Współczesne przemiany rzeźby Polski, Bogucki Wyd. Naukowe, Poznań, 333–414.
- Rogalińska I., Rogaliński J., 1985, Przejawy występowania wód podziemnych na powierzchni i wskaźnik krenologiczny w Łysogórach, Rocznik Świętokrzyski, 12, 47–61.
- Rzętała M., 2017, Sztuczne zbiorniki wodne i ich funkcje, [w:] P. Jokiel, W. Marszelewski, J. Pociask-Karteczka (red.), Hydrologia Polski, PWN, Warszawa, 240–246.
- Shaughnessy A.R., Sloan J.J., Corcoran M.J., Hasenmueller E.A., 2019, Sediments in agricultural reservoirs act as sinks and sources for nutrients over various timescales, Water Resources Research, 55, 5985–6000, DOI: 10.1029/2018WR024004.
- Siemieniuk A., Szczykowska J., Miłaszewski R., 2015, Ekonomiczne i ekologiczne aspekty budowy i funkcjonowania małej retencji wodnej na Podlasiu, Ekonomia i Środowisko, 2(53), 103–111.
- Sobczyńska-Wójcik K., Rafałowska M., Szymczyk S., 2013, Hydrological conditions in small-scale retention basins restored in rural areas, Ecological Chemistry and Engineering A, 20(4–5), 491–502.
- Somorowska U., 2022, Amplified signals of soil moisture and evaporative stresses across Poland in the twentyfirst century, Science of the Total Environment, 812, 151465, DOI: 10.1016/j.scitotenv.2021.151465.
- Stochliński T., 2003, Przyjęcie wielkości przepływu nienaruszalnego wg kryterium środowiskowego, a wyniki gospodarcze pracy zbiornika, [w:] R. Rogala, S. Kostecki (red.), Problemy hydrotechniki: Współczesne podstawy planowania i projektowania w inżynierii i gospodarce wodnej, DWE, Wrocław, 273–286.
- Studium uwarunkowań przyrodniczych i społeczno-gospodarczych funkcjonowania planowanego zbiornika wodnego Bodzentyn Hucisko na rzece Psarce w gminie Bodzentyn, 2023, Archiwum UMiG, Bodzentyn.
- Suligowski R., 2013, Maksymalny wiarygodny opad na Wyżynie Kieleckiej, Wyd. UJK, Kielce.
- Suligowski R., Ciupa T., 2024, Wody powierzchniowe, [w:] A. Świercz (red.), Monografia Jeleniowskiego Parku Krajobrazowego, UJK, KTN, 111–139.
- Suligowski R., Ciupa T., 2025, Wieloletnie zmiany odpływu rzecznego z Wyżyny Małopolskiej w kontekście zmiany klimatu, Czasopismo Geograficzne, 96(3), 543–575, DOI: 10.12657/czageo-96-22.
- Suligowski R., Kupczyk E., Kasprzyk A., Koślacz R., 2009, Woda w środowisku przyrodniczym i jej zagospodarowanie w województwie świętokrzyskim, Instytut Geografii, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach, Kielce.
- Symonides E., 2010, Znaczenie powiązań ekologicznych w krajobrazie rolniczym, Woda–Środowisko–Obszary Wiejskie, 10(4), 249–263.
- Szczykowska J., Siemieniuk A., 2011, Znaczenie zbiorników retencyjnych na terenach rolniczych oraz jakość ich wód, Inżynieria Ekologiczna, 26, 103–111.
- Tomas-Burguera M., Beguería S., Vicente-Serrano S.M., 2021, Climatology and trends of reference evapotranspiration in Spain, International Journal of Climatology, 41(S1), 1860–1874, DOI: 10.1002/joc.6817.
- Wiatkowski M., 2008, Wyniki badań jakości wody dopływającej i odpływającej z małego zbiornika wodnego Młyny na rzece Julianpolka, Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich, 9, 297–318.
- Wiatkowski M., Rosik-Dulewska Cz., 2013, Ocena jakości wody zbiornika Włodzienin w pierwszym roku funkcjonowania, Rocznik Ochrona Środowiska, 15, 2666–2682.
- Wibig J., 2012, Warunki wilgotnościowe w Polsce w świetle wskaźnika klimatycznego bilansu wodnego, Woda–Środowisko–Obszary Wiejskie, 12(2), 329–340.
- Więzik U., Więzik B., 2005, Ekologiczne uwarunkowania gospodarki wodnej w zlewniach rzek i potoków górskich, Monografie KGW PAN, 26, Warszawa.
- Wiszniewski W., Chełchowski W., 1975, Charakterystyka klimatu i regionalizacja klimatyczna Polski, IMGW, Warszawa.
- Witowski K., Filipkowski A., Gromiec M., 2001, Obliczanie przepływu nienaruszalnego, IMGW, Warszawa.
- Wójcik R., Miętus M., 2014, Niektóre cechy wieloletniej zmienności temperatury powietrza w Polsce (1951–2010), Przegląd Geograficzny, 86(3), 339–364, DOI: 10.7163/PrzG.2014.3.3.
- Woś A., 1993, Regiony klimatyczne Polski w świetle częstości występowania różnych typów pogody, Zeszyty IGiPZ PAN, 23, Warszawa.
- Wróblewska E., Prażak J., 1997, Objaśnienia do Mapy Hydrogeologicznej Polski 1 : 50 000, ark. Bodzentyn (0816), PIG, Warszawa.
- Wrzesiński D., 2016, Zmiany reżimu odpływu rzecznego w Polsce, [w:] L. Hajduk, E. Kaznowska (red.), Hydrologia zlewni zurbanizowanych, Monografie KGW PAN, 39, Warszawa, 63–75.
- Wrzesiński D., Marsz A.A., Sobkowiak L., Styszyńska A., 2022, Response of low flows of Polish rivers to climate change in 1987–1989, Water, 14(18), 2780, DOI: 10.3390/w14182780.
- Wrzesiński D., Marsz A.A., Styszyńska A., Perz A.E., Brzezińska W., Sobkowiak L., 2025, Spatial regularities of changes in low river flows in Poland, Water, 17(2), 243, DOI: 10.3390/w17020243.
- Wytyczne techniczne GIS-3: Mapa hydrograficzna Polski, skala 1 : 50 000 w formie analogowej i numerycznej, 2005, GUGiK, Warszawa.
- Zeleňáková M., Purcz P., Blišťan P., Vranayová Z., Hlavatá H., Diaconu D.C., Portela M.M., 2018, Trends in precipitation and temperatures in Eastern Slovakia (1962–2014), Water, 10(6), 727, DOI: 10.3390/w10060727.
- https://danepubliczne.imgw.pl (dostęp: 13.01.2026).
- https://docs.tibco.com/pub/stat/14.0.0 (dostęp: 12.02.2026).
DOI: https://doi.org/10.48128/pisg-2026-71.3-04 | Journal eISSN: 2543-7313 | Journal ISSN: 0208-4589
Language: Polish, English
Page range: 55 - 72
Submitted on: Jun 18, 2026
Accepted on: Aug 18, 2026
Published on: Sep 21, 2026
Published by: University of Warsaw
In partnership with: Paradigm Publishing Services
Publication frequency: 4 issues per year
Related subjects:
© 2026 Roman Suligowski, Tadeusz Ciupa, published by University of Warsaw
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 License.