Between Electoral Manipulation and Optimisation: The Dates of the Elections and the Term of Office of Self-Government in Poland from 1990 to 2024

Dominik Sieklucki

doi:10.2478/ppsr-2024-0017

Abstract

This article presents the results of research on the electoral system for local government organs. The research focused on three elements of the electoral system: the procedures for ordering elections, the dates of voting and the length of the local government’s term of office. The aim of the analysis is to describe how the local government electoral system changed in these three areas between 1990 and 2024 and to identify and explain the reasons for the changes. The article includes extensions of the self-government’s term of office until the end of April 2024.

References

Alberski R. (2010), System wyborczy do sejmików województw w Polsce. Gra o zmiennych regułach, In: R.Alberski, M.Cichosz, Ł.Tomczak (eds.), Wybory do sejmików województw w 2006 roku, Wrocław: Wydawnictwo Marina.
Search in Google Scholar Back to article
Bąkiewicz M. (2008), System wyborczy do samorządu terytorialnego w Polsce na tle europe-jskim, Toruń: Adam Marszałek.
Search in Google Scholar Back to article
Charvát J. (2023), The Politics of Electoral Reform in Central Europe since 1989, Springer Nature: Switzerland.
Search in Google Scholar Back to article
Chmaj M. (2023), Prawo wyborcze w Polsce, Warszawa: Wolters Kluwer.
Search in Google Scholar Back to article
Colomer J. M. (2004), The Handbook of Electoral System Choice, London: Palgrave Macmillan.
Search in Google Scholar Back to article
Flis J. (2015), Efekt książeczki, In: J. Załuska (ed.), Co się stało 16 listopada, Warszawa: Fundacja Stefana Batorego, Warszawa.
Search in Google Scholar Back to article
Gąsior G., Gąsior T. (2018), Organizacja wyborów samorządowych — wybrane zagadnienia, Warszawa: C. H.Beck.
Search in Google Scholar Back to article
Głosowanie nr 21 z dnia 20 marca 1998 r. https://orka.sejm.gov.pl/SQL.nsf/glosowania?OpenAgent&3&14&21 [Accessed on: 15.02.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Hermeliński W. Tokaj B. Godzwon A. Adamiec A. (2018), Konsekwencje rewolucji w prawie wyborczym czyli jak postawić krzyżyk i dlaczego w kratce, Siedliska: Wydawnictwo Nieoczywiste.
Search in Google Scholar Back to article
Jarosz Z. Zawadzki S. (1987), Prawo konstytucyjne, Warszawa: PWN, p. 329.
Search in Google Scholar Back to article
Katz R. (1997), Democracy and elections, Oxford — New York: University Press
Search in Google Scholar Back to article
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (Dz. U. 1976 r. Nr 7, poz. 36 z późn. zm.).
Search in Google Scholar Back to article
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
Search in Google Scholar Back to article
Korczak J. (2014), Kadencyjność organów jednostek samorządu terytorialnego, „Samorząd Terytorialny” nr 7–8/2014, p. 46.
Search in Google Scholar Back to article
Michalak B. Sokala A. (2010), Leksykon prawa wyborczego i systemów wyborczych, Warszawa: Wolters Kluwer.
Search in Google Scholar Back to article
Michalak B. (2018), Zmiana przepisów Kodeksu wyborczego przed wyborami samorządowymi 2018, „Athenaeum” vol. 58/2018 DOI: 10.15804/athena.2018.58.05
Search in Google Scholar Back to article
Norris P. (1995) Introduction: the politics of electoral reform, “International Political Science Review”, Vol. 16 No. 1.
Search in Google Scholar Back to article
Pełny zapis posiedzenia Komisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw z zakresu prawa wyborczego (nr 8), z dnia 13 grudnia 2017 r., Sejm RP VIII kadencja, https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/biuletyn.xsp?documentId=3A719B620645BF95C12581FC-004F1A92 [Accessed on: 27.01.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Piasecki A. K. (2009), Samorząd terytorialny i wspólnoty lokalne, Warszawa: PWN.
Search in Google Scholar Back to article
Piasecki A. K. (2004), Wybory parlamentarne, samorządowe, prezydenckie 1989 — 2002, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Search in Google Scholar Back to article
Poselski projekt ustawy o przedłużeniu kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego do dnia 30 kwietnia 2024 r. oraz o zmianie ustawy — Kodeks wyborczy, Druk nr 2612, Sejm RP IX kadencja, Warszawa, 15 września 2022 r. https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=01A4886F5B065A31C12588C2004D55C6 [Accessed on: 19.05.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Poselski projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, Druk nr 2001, Sejm RP VIII kadencja, Warszawa, 10 listopada 2017, pp.92 — 93, https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=2F3E1A7FE6AD-7A70C12581D700511502 [Accessed on: 19.05.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym oraz niektórych przepisów dotyczących wyborów do rad gmin w 1998 r., Druk nr 214, Sejm RP III kadencji, Warszawa, 19 lutego 1998 r. https://orka.sejm.gov.pl/Rejestrd.nsf?OpenData-base [Accessed on: 19.05.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Rakowska-Trela A., Składowski K. (2018), Kodeks wyborczy. Komentarz do zmian, Warszawa: Wolters Kluwer, p. 206.
Search in Google Scholar Back to article
Renwick A. (2010), The Politics of Electoral Reform Changing the Rules of Democracy, Cambridge University Press.
Search in Google Scholar Back to article
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 maja 1998 r. w sprawie zarządzenia wyborów do rad gmin oraz do Rady miasta stołecznego Warszawy ((Dz. U. 1998, Nr 60, poz. 388).
Search in Google Scholar Back to article
Różne opinie samorządowców na temat przedłużenia kadencji, Serwis Samorządowy PAP, https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/rozne-opinie-samorzadowcow-na-temat-przedluzenia-kadencji [Accessed on: 27.01.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Sarnecki P. (2011), System wyborczy do organów stanowiących samorządu terytorialnego, Toruń: Adam Marszałek.
Search in Google Scholar Back to article
Sieklucki D. (2015), Dynamika systemu wyborczego III Rzeczypospolitej na tle historycznym, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Search in Google Scholar Back to article
Sieklucki D. (2010), Kłopoty (polityczne) to nasza specjalność. Wybory samorządowe w Małopolsce, In: R. Alberski, M. Cichosz, Ł. Tomczak (eds.), Wybory do sejmików województw w 2006 roku, Wrocław: Wydawnictwo MARINA.
Search in Google Scholar Back to article
Sieklucki D. (2015), Praktyczne konsekwencje zmian samorządowego systemu wyborczego w Kodeksie wyborczym — uwagi i refleksje na tle wyborów 2014 roku, „Polityka i Społeczeństwo” nr 3(13).
Search in Google Scholar Back to article
Słownik synonimów, https://synonim.net/synonim/optymalizowa%C4%87 [Accessed on: 26.01.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Sprawozdanie stenograficzne z 54. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 13 grudnia 2017 roku (drugi dzień obrad), Warszawa, 2017.
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa Konstytucyjna z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. 1992, Nr 84, poz. 426 z późn. zm.).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin (Dz.U. 1990 nr 16 poz. 96).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 1990, Nr 16, poz. 95 z późn. zm.).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 20 marca 1998 r. o zmianie ustawy — Ordynacja wyborcza do rad gmin ((Dz. U. 1998, Nr 50, poz. 311).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. 1998, Nr 91, poz. 578 z późn. zm.).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. (Dz. U. 1998, Nr 91, poz. 576 z późn. zm.).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 z późn. zm.).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz.U. 1998 nr 96 poz. 603).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. — Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 z późn. zm.).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U.2018, poz. 130 z późn. zm.).
Search in Google Scholar Back to article
Ustawa z dnia 29 września 2022 r. o przedłużeniu kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. 2022, poz. 2418).
Search in Google Scholar Back to article
Wypowiedzi na posiedzeniach Sejmu RP III kadencji, 14 posiedzenie, 1 dzień, 18 marca 1998 r. https://orka2.sejm.gov.pl/Debata3.nsf [Accessed on: 15.02.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Wypowiedzi na posiedzeniach Sejmu. Posiedzenie nr 62 w dniu 28.09.2022, https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/wypowiedz.xsp?posiedzenie=62&dzien=1&wyp=14&view=1 [Accessed on: 27.01.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Wypowiedzi na posiedzeniach Sejmu. Posiedzenie nr 62 w dniu 28.09.2022, https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/wypowiedz.xsp?posiedzenie=62&dzien=1&wyp=23&view=1 [Accessed on: 27.01.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Wypowiedzi na posiedzeniach Sejmu. Posiedzenie nr 62 w dniu 28.09.2022, https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/wypowiedz.xsp?posiedzenie=62&dzien=1&wyp=16&view=1 [Accessed on: 27.01.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 1998 r. Sygn. akt K 17/98, https://ipo.trybunal.gov.pl/ipo/Sprawa?dokument=91&sprawa=3044&cid=1 [Accessed on: 15.02.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Zapis posiedzenia Komisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw z zakresu prawa wyborczego z dnia 28 listopada 2017 r. https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/biuletyn.xsp?documentId=FA8EC67C63A829AFC12581EF00504C1Cs.87 [Accessed on: 27.01.2023].
Search in Google Scholar Back to article
Zarządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 marca 1990 r. w sprawie zarządzenia wyborów do rad gmin (Dz.U. 1990 nr 17 poz. 101).
Search in Google Scholar Back to article

Between Electoral Manipulation and Optimisation: The Dates of the Elections and the Term of Office of Self-Government in Poland from 1990 to 2024

Abstract

Paradigm

My account