Analiza podobieństw i przebiegu morskich stadiów i substadiów izotopowych na krzywej izotopowej tlenu LR04 a zagadnienia stratygrafii czwartorzędu Polski
References
- Badura J., Przybylski B., 1998. Zasięg lądolodów plesjtoceńskich i deglacjacja obszaru między Sudetami a Wałem Śląskim. Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 385: 9–28.
- Badura J., Krzyszkowski D., Przybylski B., 1998a. Stratygrafia glin lodowcowych, liczba zlodowaceń i kierunki transportu lodowcowego w południowej części Przedgórza Sudeckiego (okolice Ząbkowic), Polska południowo-zachodnia. Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 385: 29–48.
- Badura J., Czerwonka J.A., Krzyszkowski D., Przybylski B., 1998b. Geneza i wiek głębokich rynien erozyjnych na Równinie Grodkowskiej, Nizina Śląska, Polska południowo-zachodnia. Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 385: 49–72.
- Batchelor C.L., Margold M., Krapp M., Murton D.K., Dalton A.S., Gibbard P.L., Stokes C.R., Murton J.B., Manica A., 2019. The configuration of Northern Hemisphere ice sheets through the Quaternary. Nature Communications 10, 3713. DOI: 10.1038/s41467-019-11601-2.
- Bellman R., Kalaba R., 1959. On adaptive control processes. IRE Transactions on Automatic Control 4(2): 1–9. DOI: 10.1109/TAC.1959.1104847.
- Ber A., 2000. Plejstocen Polski północno-wschodniej w nawiązaniu do głębszego podłoża i obszarów sąsiednich. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego 170.
- Ber A., Lindner L., Marks L., 2007. Propozycja podziału stratygraficznego czwartorzędu Polski. Przegląd Geologiczny 55(2): 115–118.
- Berger A., Yin Q., 2012. Modeling the interglacials of the last 1 million years. In: Berger A., Mesinger F., Sijacki D. (eds.), Climate Change. Springer Vienna, Vienna, pp. 57–64. DOI: 10.1007/978-3-7091-0973-1_4.
- Bintanja R., van de Wal R.S.W., 2011. Global 3Ma Temperature, Sea Level, and Ice Volume Reconstructions. In: IGBP PAGES/World Data Center for Paleoclimatology Data Contribution Series # 2011–119. NOAA/NCDC Paleoclimatology Program, Boulder CO, USA.
- Bińka K., 2010. Reinvestigation of the interglacial pollen flora at Zbójno, Central Poland. Studia Quaternaria 27: 35–41.
- Bińka K., Marks L., 2018. Terrestrial versus marine archives: biostratigraphical correlation of the Middle Pleistocene lacustrine records from central Europe and their equivalents in the deep--sea cores from the Portuguese margin. Geological Quarterly 62 (1): 69–80. DOI: 10.7306/gq.1395.
- Brud S., Worobiec G., 2003. Wyniki badań makroszczątków roślin znalezionych w serii witowskiej (południowa Polska). Przegląd Geologiczny 51 (5): 392–401.
- Bruj M., Roman M., 2007. Zasięg pojezierza z interglacjału eemskiego w Polsce a pozycja stratygraficzna lądolodów zlodowaceń środkowopolskich. Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 425: 29–36.
- Buraczyński J., 1997. Roztocze. Budowa – rzeźba – krajobraz. UMCS, Lublin.
- Cappellotto L., 2022. Estudio geológico y geofísico de registros sedimentarios pampeanos asignados al Cenozoico tardío. Análisis paleoambiental y paleoclimático. PhD thesis. Online: bibliotecadigital.exactas.uba.ar/download/tesis/tesis_n7214_Cappellotto.pdf (dostęp 29.12.2025).
- Clark P.U., Archer D., Pollard D., Blum J.D., Rial J.A., Brovkin V., Mix A.C., Pisias N.G., Roy M., 2006. “The middle Pleistocene transition: characteristics, mechanisms, and implications for long-term changes in atmospheric pCO2”. Quaternary Science Reviews, 25 (23–24): 3150–3184. DOI: 10.1016/j.quascirev.2006.07.008.
- Cohen K.M., Gibbard P.L., 2019. Global chronostratigraphical correlation table for the last 2.7 million years, version 2019 QI-500. Quaternary International 500: 20–31. DOI: 10.1016/j. quaint.2019.03.009.
- Czerwonka J.A., 1998. Litostratygrafia glin lodowcowych: uwagi metodyczne. Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 385: 113–125.
- Czerwonka J.A., Krzyszkowski D., 1992a. Till characteristics and stratigraphy in the Kleszczów Graben (Central Poland). Quaternary Studies in Poland 11: 43–64.
- Czerwonka J.A., Krzyszkowski D., 1992b. Pleistocene stratigraphy of the central part of Silesian Lowland, southwestern Poland. Bulletin of the Polish Academy of Sciences, Earth Sciences 40(3): 203–233.
- Czerwonka J.A., Krzyszkowski D., 1994. Pleistocene stratigraphy and till petrography of the central Great Lowland, western Poland. Folia Quaternaria 65: 7–71.
- Czerwonka J.A., Dobosz T., Krzyszkowski D., 1997. Till stratigraphy and petrography of the northern part of Silesia (southwestern Poland). Geological Quarterly 41(2): 209–242.
- Czerwonka J.A., Dobosz T., Haisig J., Krzyszkowski D., Wilanowski S., 1998. Stratygrafia i petrografia glin lodowcowych w międzyrzeczu Odry i Warty. Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 385: 73–104.
- Czubla P., Terpiłowski S., Orłowska A., Zieliński P., Zieliński T., Pidek I. A., 2019. Petrographic features of tills as a tool in solving stratigraphical and palaeogeographical problems – A case study from Central-Eastern Poland. Quaternary International 501: 45–58. DOI: 10.1016/j.quaint.2017.08.028.
- Dalton A.S., Gowan E.J., Mangerud J., Möller P., Lunkka J.P., Astakhov V., 2022. Last interglacial sea-level proxies in the glaciated Northern Hemisphere. Earth System Science Data 14(4): 1447–1492. DOI: 10.5194/essd-14-1447-2022.
- Fuchs M., Owen L.A., 2008. Luminescence dating of glacial and associated sediments: review, recommendations and future directions. Boreas 37: 636–659.
- Gałązka D., Marks L., Zabielski R., 1999. Czy litostratygrafia glin lodowcowych może być przydatna dla stratygrafii czwartorzędu Polski? Przegląd Geologiczny 47(3): 261–265.
- Gibbard P.L., Hughes P.D., 2021. Terrestrial stratigraphical division in the Quaternary and its correlation. Journal of the Geological Society 178(2). DOI: 10.1144/jgs2020-134.
- Gibbard P.L., Boreham S., Cohen K.M., Moscariello A., 2005. Global chronostratigraphical correlation table for the last 2.7 million years. Boreas, 34(1), insert.
- Granoszewski W., Winter H., 2016. Zmiany klimatu w plejstocenie w świetle danych palinologicznych. Przegląd Geologiczny 64(1): 43–48.
- Halicki B. 1950. Z zagadnień stratygrafii plejstocenu na Niżu Europejskim. Acta Geologica Polonica 1(2): 106–142.
- Hodell D.A., Channell J.E.T., Curtis J.H., Romero O.E., Röhl U., 2008. Onset of ‘Hudson Strait’ Heinrich Events in the eastern North Atlantic at the end of the middle Pleistocene transition (~640 ka)? Paleoceanography 23(4), PA4218. DOI: 10.1029/2008PA001591.
- Hughes P.D., 2013. Timing of glaciation during the last glacial cycle. Earth-Science Reviews 125: 171–198. DOI: 10.1016/j.earscirev.2013.07.003.
- Hughes P.D., Gibbard P.L., Ehlers J., 2020. The “missing glaciations” of the Middle Pleistocene. Quaternary Research 96: 161–183. DOI: 10.1017/qua.2019.76.
- Krupiński K., 2000. Korelacja palinostratygraficzna osadów inter-glacjału mazowieckiego z obszaru Polski. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego 169.
- Krzyszkowski D., 1995. An outline of the Pleistocene stratigraphy of the Kleszczów Graben, Bełc⁸hatów outcrop, Central Poland. Quaternary Science Reviews 14(1): 61–83. DOI: 10.1016/0277-3791(94)00112-O.
- Krzyszkowski D., 2010a. Stratygrafia glin lodowcowych w zachodniej Polsce – dyskusja. W: XVII Konferencja Startygrafia plejstocenu Polski, Jeziorowskie, PIG-PIB Warszawa: 123–127.
- Krzyszkowski D., 2010b. Stratygrafia, petrografia i paleogeografia glin lodowocwych w rejonie północno-zachodniego wybrzeża Polski. Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 438: 51–92.
- Krzyszkowski D., Wachecka-Kotkowska L., Malkiewicz M., Jary Z., Tomaszewska K., Niska M., Myśkow E., Raczyk J., Drzewicki W., Hamryszczak D., Nawrocki J., Ciszek D., Rzodkiewicz M., Krzyminska J., Skurzyński J., Jezierski P., 2019. The rare Holsteinian (Mazovian) interglacial limnic deposits in the Książnica outcrop at Krzczonów (near Świdnica), Sudetic Foreland. Quaternary International 501: 59–89. DOI: 10.1016/j.quaint.2017.09.046.
- Krzyszkowski D., Wachecka-Kotkowska L., Wieczorek D., Stoiński A. 2015. Petrography of glacial tills in the Szczerców Outcrop Central Poland – problems of stratigraphic interpretation. Studia Quaternaria 32(2): 99–108. DOI: 10.1515/squa-2015-0009.
- Kuszell T., 1998. Nowe stanowiska osadów interglacjalnych w po-łudniowo-zachodniej Polsce. Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego 385: 127–142.
- Legrain E., Parrenin F., Capron E., 2023. A gradual change is more likely to have caused the Mid-Pleistocene Transition than an abrupt event. Communications Earth & Environment 4, 90. DOI: 10.1038/s43247-023-00754-0.
- Lewandowski J., 2015. Kenozoik regionu śląsko-krakowskiego. Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 198. Limanowski M. 1922. O znaczeniu iłów wstęgowych (warwowych) Chełmna dla stratygrafii dyluwium polskiego Pomorza. Posiedzenia Naukowe Państwowego Instytutu Geologicznego 1(4–6): 337–371.
- Lindner L., 1971. Stratygrafia plejstocenu i paleogeomorfologia północno-zachodniego obrzeżenia Gór Świętokrzyskich. Studia Geologica Polonica 35.
- Lindner L., 1978. Rozwój paleogeomorfologiczny zachodniej części regionu świętokrzyskiego. Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego 48(3–4): 479–508.
- Lindner L., 1984. An outline of Pleistocene chronostratigraphy in Poland. Acta Geologica Polonica 34(1–2): 27–49.
- Lindner L., 1988. Stratigraphy and extents of Pleistocene continental glaciations in Europe. Acta Geologica Polonica 38(1–4): 63–83.
- Lindner L., 1988b. Jednostki glacjalne i interglacjalne w plejstocenie Wyżyny Miechowskiej i Niecki Nidziańskiej. Przegląd Geologiczny 36(3): 140–148.
- Lindner L., 1992a. Stratygrafia (klimatostratygrafia) czwartorzędu. W: L. Lindner (red.), Czwartorzęd: osady, metody badań, stratygrafia: 441–633. Wydawnictwo PAE, Warszawa.
- Lindner L., 1992b. Główne jednostki podziału czwartorzędu Polski oraz ich korelacja na obszarze środkowej i zachodniej Europy. Biuletyn Geologiczny Uniwersytetu Warszawskiego 32:51–91.
- Lindner L., Marks L., 1999. New approach to stratigraphy of palaeolake and glacial sediments of the younger Middle Pleistocene in mid-eastern Poland. Geological Quarterly 43(1): 1–8.
- Lindner L., Marks L., 2012. O podziale klimatostratygraficznym kompleksu środkowopolskiego w plejstocenie Polski. Przegląd Geologiczny 60(1): 36–45.
- Lindner L., Marks L., Nita M., 2013. Climatostratigraphy of inter-glacials in Poland: Middle and Upper Pleistocene lower boundaries from a Polish perspective. Quaternary International 292: 113–123. DOI: 10.1016/j.quaint.2012.11.018.
- Lisicki S., 2003a. Litotypy i litostratygrafia glin lodowcowych plejstocenu dorzecza Wisły. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego 177.
- Lisicki S., 2003b. Zasięgi lądolodu skandynawskiego w dorzeczu Wisły wyznaczone na podstawie petrograficznych badań glin lodowcowych, w nawiązaniu do izotopowych stadiów tlenowych. Przegląd Geologiczny 51(3): 217–223.
- Lisiecki L.E., Raymo M.E., 2005. A Pliocene-Pleistocene stack of 57 globally distributed benthic d18O records, Paleoceanography 20, PA1003. DOI: 10.1029/2004PA001071.
- Ludwikowska-Kędzia M., 2018. Litologia, geneza i stratygrafia osadów czwartorzędowych w południowej części Gór Świętokrzyskich. MS, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Instytut Geografii, Kielce.
- Ludwikowska-Kędzia M., Pawelec H., Adamiec G., 2015. Sedimentological interpretation and stratigraphical position of glacigenic deposits in the Napęków area (Holy Cross Mountains, Poland). Geologos 21(4): 261–284. DOI: 10.1515/logos-2015-0018.
- Majecka A., Kupryjanowicz M., Nalepka D., Pidek I.A., Fiłoc M., Granoszewski W., Hrynowiecka A., Malkiewicz M., Nita M., Noryśkiewicz B., Walanus A., Winter H., Bujak ł., 2026. Late Saalian climatic oscillations – revision of pollen record in Poland compared to other evidences. Quaternary International 751: 110034 (in press). DOI: 10.1016/j.quaint.2025.110034.
- Marks L., 2023a. Quaternary stratigraphy of Poland – current status. Acta Geologica Polonica 73(3): 307–340. DOI: 10.24425/agp.2023.145614.
- Marks L., 2023b. Pleistocene glaciations in southern Poland – a revision. Geological Quarterly 67(4): 1–10. DOI: 10.7306/gq.1695.
- Marks L., Bińka K., Woronko B., Majecka A., Teodorski A., 2019. Revision of the late Middle Pleistocene stratigraphy and palaeoclimate in Poland. Quaternary International 534: 5–17. DOI: 10.1016/j.quaint.2019.02.023.
- Marks L., Bitinas A., Błaszkiewicz M., Börner A., Guobyte R., Rinterknecht V., Tylmann K., 2022b. Chapter 49: Northern Central Europe: glacial landforms from the Last Glacial Maximum. In: Palacios D., Hughes P.D., García-Ruiz J.M., Andrés, N. (Eds), European Glacial Landscapes: Maximum Extent of Glaciations. Elsevier, Amsterdam: 381–388. DOI: 10.1016/B978-0-12-823498-3.00054-6.
- Marks L., Bitinas A., Błaszkiewicz M., Börner A., Guobyte R., Rinterknecht V., Tylmann K., 2023. Chapter 11: Northern Central Europe: glacial landforms during deglaciation (18.9–14.9 ka). W: D.Palacios, P.D.Hughes, J.M.García-Ruiz, N.Andrés (Eds.), European Glacial Landscapes: Last Deglaciation, 95–104. Elsevier, Amsterdam. DOI: 10.1016/B978-0-323-91899-2.00008-5.
- Marks L., Grabowski J., Stępień U. (red.), 2022a – Mapa geologiczna Polski 1:500 000. A – Mapa powierzchni terenu. Państwowy Instytut Geologiczny – PIB, Warszawa.
- Marks L., Dzierżek J., Janiszewski R., Kaczorowski J., Lindner L., Majecka A., Makos M., Szymanek M., Tołoczko-Pasek A., Woronko B., 2016a. Quaternary stratigraphy and palaeogeography of Poland. Acta Geologica Polonica 66(3): 403–427. DOI: 10.1515/agp-2016-0018.
- Marks L., Gałązka D., Woronko B., 2016b. Climate, environment and stratigraphy of the last Pleistocene glacial stage in Poland. Quaternary International 420: 259–271. DOI: 10.1016/j.quaint.2015.07.047.
- Martrat B., Grimalt J.O., Shackleton N.J., de Abreu L., Hutterli M.A., Stocker T.F., 2007. Four climate cycles of recurring deep and surface water destabilizations on the Iberian margin. Science 317: 502–507. DOI: 10.1126/science.1139994.
- Maslin M.A., Ridgwell A.J., 2005. Mid-Pleistocene revolution and the ‘eccentricity myth’. Geological Society, London, Special Publications 247: 19–34. DOI: 10.1144/GSL.SP.2005.247.01.02.
- Masson-Delmotte V., Stenni B., Pol K., Braconnot P., Cattani O., Falourd S., Kageyama M., Jouzel J., Landais A., Minster B., Barnola J.M., Chappellaz J., Krinner G., Johnsen S., Rothlisberger R., Hansen J., Mikolajewicz U., Otto-Bliesner B., 2010. EPICA Dome C record of glacial and interglacial intensities. Quaternary Science Reviews 29(1–2): 113–128. DOI: 10.1016/j.quascirev.2009.09.030.
- Mitsui T., Tzedakis P.C., Wolff E.W., 2022. Insolation evolution and ice volume legacies determine interglacial and glacial intensity. Climate of the Past 18(9): 1983–1996. DOI: 10.5194/cp-18-1983-2022.
- Mojski J.E., 2005. Ziemie polskie w czwartorzędzie. Zarys morfogenezy. Państwowy Instytut Geologiczny & Ministerstwo Środowiska, Warszawa.
- Murray A., Arnold L.J., Buylaert J-P., Guérin G., Qin J., Singhvi A.K., Smedley R., Thomsen K.J., 2021. Optically stimulated luminescence dating using quartz. Nature Reviews Methods Primers 1. DOI: /10.1038/s43586-021-00068-5.
- Nawrocki J., Wójcik A., 1990. On age of the “Witów series”in the light of palaeomagnetic studies. Studia Geomorphologica Carpatho-Balcanica 24: 3–9.
- Nita M., Nita J., Andreychouk V., Myga-Piątek U., 2023. Extent of the Odranian Glaciation in the Silesian-Kraków Upland. Geological Quarterly 67(3). DOI: 10.7306/gq.1700.
- Nitychoruk J., 1991. Glacial deposits of the Tarnów Plateau (S Poland) and the problem of Dunajec outflow during the San II (= Elsterian II) glaciation. Annales UMCS., Sec. B 46: 187–200.
- Nitychoruk J., Bińka K., Hoefs J., Ruppert H., Schneider J., 2005. Climate reconstruction for the Holsteinian Interglacial in eastern Poland and its comparison with isotopic data from Marine Iso tope Stage 11. Quaternary Science Reviews 24(5–6): 631–644. DOI: 10.1016/j.quascirev.2004.07.023.
- Past Interglacials Working Group of PAGES, 2016. Interglacials of the last 800,000 years. Reviews of Geophysics 54: 162–219. DOI: 10.1002/2015RG000482.
- Patton H., Hubbard A., Andreassen K., Auriac A., Whitehouse P.L., Stroeven A.P., Shackleton C., Winsborrow M., Heyman J., Hall A.M., 2017. Deglaciation of the Eurasian ice sheet complex. Quaternary Science Reviews 169: 148–172. DOI: 10.1016/j.quascirev.2017.05.019.
- Peral M., Blamart D., Bassinot F., Daëron M., Dewilde F., Rebau-bier H., Nomade S., Girone A., Marino M., Maiorano P., Ciaranfi N., 2020. Changes in temperature and oxygen isotopic composition of Mediterranean water during the Mid-Pleistocene transition in the Montalbano Jonico section (southern Italy) using the clumpedisotope thermometer. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 544: 109603. DOI: 10.1016/j. palaeo.2020.109603. hal-02524892.
- Pochocka-Szwarc K., Żarski M., Górecki A., Orłowska A., Hrynowiecka A., Skoczylas-Śniaz S., Stachowicz-Rybka R., Stachowicz K., 2025. Evidence for the presence of the Sanian 2 Glaciation (MIS 12) ice-sheet – a case study of palaeobasins from the Mazovian Interglacial (MIS 11c) and terrain relief in Wantopol site (E Poland). Acta Geologica Polonica 75(4), e57. DOI: 10.24425/agp.2025.155951.
- Polkowski T., Gruszczyńska A., Kotrys B., Górecki A., Hrynowiecka A., Żarski M., Błaszkiewicz M., Nitychoruk J., Czajkowska M., Lauterbach S., Słowiński M., 2025. Chironomid- and pollen--based quantitative climate reconstructions for the post-Holsteinian (MIS 11b) in Central Europe. Climate of the Past 21(10): 1779–1800. DOI: 10.5194/cp-21-1779-2025.
- Railsback L.B., Gibbard P.L., Head M.J., Voarintsoa N.R.G., Toucanne S., 2015. An optimized scheme of lettered marine isotope substages for the last 1.0 million years, and the climatostratigraphic nature of isotope stages and substages. Quaternary Science Reviews 111: 94–106. DOI: 10.1016/j.quascirev.2015.01.012.
- Reimer P.J., Austin W.E.N., Bard E., Bayliss A., Blackwell P.G., Bronk Ramsey C., Butzin M., Cheng H., Edwards R.L., Friedrich M., Grootes P.M., Guilderson T.P., Hajdas I., Heaton T.J., Hogg A.G., Hughen K.A., Kromer B., Manning S.W., Muscheler R., Palmer J.G., Pearson C., van der Plicht J., Reimer R.W., Richards D.A., Scott E.M., Southon J.R., Turney C.S.M., Wacker L., Adolphi F., Büntgen U., Capano M., Fahrni S.M., Fogtmann--Schulz A., Friedrich R., Köhler P., Kudsk S., Miyake F., Olsen J., Reinig F., Sakamoto M., Sookdeo A., Talamo S., 2020. The Int-Cal20 Northern Hemisphere radiocarbon age calibration curve (0–55 cal kBP). Radiocarbon 62(4): 725–757. DOI: 10.1017/RDC.2020.41.
- Rodrigues T., Voelker A.H.L., Grimalt J.O., Abrantes F., Naughton F., 2011. Iberian Margin sea surface temperature during MIS 15 to 9 (580–300 ka): glacial suborbital variability versus inter-glacial stability. Paleoceanography and Paleoclimatology 26(1): PA1204. DOI: 10.1029/2010PA001927.
- Rodrigues T., Alonso-García M., Hodell D.A., Rufino M., Naughton F., Grimalt J.O., Voelker A.H.L., Abrantes F., 2017. A 1-Ma record of sea surface temperature and extreme cooling events in the North Atlantic: A perspective from the Iberian Margin. Quaternary Science Reviews 172: 118–130. DOI: 10.1016/j.quascirev.2017.07.004.
- Rodrigues T., Alonso-Garcia M., Hodell D.A., Rufino M., Naughton F., Grimalt J.O., Voelker A.H. L., Abrantes F., 2020. A 1 Ma record of Sea Surface Temperature and extreme cooling events in the North Atlantic: A perspective from the Iberian Margin. PANGAEA, DOI: 10.1594/PANGAEA.921577.
- Różycki S.Z. 1967. Plejstocen Polski Środkowej na tle przeszłości w górnym trzeciorzędzie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
- Różycki S.Z. 1978. Od “Mocht” do syntezy stratygrafii plejstocenu Polski. Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego 48(3–4): 445–478.
- Różycki S.Z., 1980. Principles of stratigraphic subdivision of Quaternary of Poland. Quaternary Studies in Poland 1: 99–106. Rühle E. 1955. Stratygrafia czwartorzędu Polski w świetle publikacji w latach 1945–1953. Biuletyn Instytutu Geologicznego 70: 13–53.
- Rühle E., 1973. Stratygrafia czwartorzędu Polski. W: E.Rühle (red.) Metodyka badań osadów czwartorzędowych. Wydawnictwa Geolologiczne, Warszawa.
- Sawicki L. 1922. Wiadomość o środkowopolskiej morenie czo-łowej. Rozprawy Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego III-(21A): 26–35.
- Sejrup H.P., Hjelstuen B.O., Patton H., Esteves M., Winsborrow M., Rasmussen T.L., Andreassen K., Hubbard A., 2022. The role of ocean and atmospheric dynamics in the marine-based collapse of the last Eurasian Ice Sheet. Communications Earth & Environment 3: 1–10. DOI: 10.1038/s43247-022-00447-0.
- Siemiradzki J. 1890. O morenach czołowych bałtyckiego lodowca dyluwialnego. Kosmos 15: 506–508.
- Simon M.H., Rutledal S., Menviel L., Zolles T., Haflidason H., Born A., Berben S.M.P., Dokkenet T. M. 2023. Atlantic inflow and low sea-ice cover in the Nordic Seas promoted Fennoscandian Ice Sheet growth during the LGM. Communications Earth & Environment 4: 385. DOI: 10.1038/s43247-023-01032-9.
- Sokołowski R.J., Janowski Ł., Hrynowiecka A., Molodkov A., 2019. Evolution of fluvial system during the Pleistocene warm stage (Marine Isotope Stage 7) – A case study from the Błądzikowo Formation, N Poland. Quaternary International 501 Part A: 109–119. DOI: 10.1016/j.quaint.2017.09.042.
- Sokołowski R.J., Molodkov A., Hrynowiecka A., Woronko B., Zieliński P., 2021. The role of an ice-sheet, glacioisostatic movements and climate in the transformation of Middle Pleistocene depositional systems: a case study from the Reda site, northern Poland. Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography 103(3): 223–258. DOI: 10.1080/04353676.2021.1926241.
- Szafer W. 1928. Zarys stratygrafii polskiego dyluwium na podstawie florystycznej. Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego 5: 21–33.
- Terpiłowski S., Zieliński T., Mroczek P., Zieliński P., Czubla P., Fedorowicz S., 2021. New evidence for the rank of the Wartanian cold period (the Pleistocene, MIS 6): a case study from E Poland. Annales Societatis Geologorum Poloniae 91(4): 327–345. DOI: 10.14241/asgp.2021.20.
- Tzedakis P.C., Hooghiemstra H., Pälike H., 2006. The last 1.35 million years at Tenaghi Philippon: revised chronostratigraphy and long-term vegetation trends. Quaternary Science Reviews 25(23–24): 3416–3430. DOI: 10.1016/j.quascirev.2006.09.002.
- Tzedakis P.C., Wolff E.W., Skinner L.C., Brovkin V., Hodell D.A., McManus J.F., Raynaud D., 2012. Can we predict the duration of an interglacial? Climate of the Past 8(5): 1473–1485. DOI: 10.5194/cp-8-1473-2012.
- Varga G., 2015. Changing nature of Pleistocene interglacials – is it recorded by paleosoils in Hungary (Central Europe)? Hungarian Geographical Bulletin 64(4): 315–324. DOI: 10.15201/hungeobull.64.4.6.
- Wachecka-Kotkowska L., Krzyszkowski D., Malkiewicz M., Mirosław-Grabowska J., Niska M., Krzymińska J., Myśkow E., Raczyk J., Wieczorek D., Stoiński A., Rzodkiewicz M., 2018. An attempt to reconstruct the late Saalian to Plenivistulian (MIS6--MIS3) natural lake environment from the “Parchliny 2014” section, central Poland. Quaternary International 467 Part A: 5–25. DOI: 10.1016/j.quaint.2016.06.013.
- Wachecka-Kotkowska L., Krzyszkowski D., Wieczorek D., Boswell S., Myśkow E., 2021. Lithopetrographic and geochemical features of the Saalian tills in the Szczerców outcrop (Poland) in various deformation settings. Open Geosciences 13: 1–15. DOI: 10.1515/geo-2020-0186
- Wachecka-Kotkowska L., Krzyszkowski D., Wieczorek D., 2024. Plejstocen zachodniej części rowu Kleszczowa na podstawie badań w odkrywce Szczerców, Polska Środkowa. Acta Geographica Lodziensia 116: 205–223. DOI: 10.26485/AGL/2024/116/12.
- Widera M., 2024. Cenozoic tectonic evolution of the main lignite--rich grabens in Poland. Part 2. Tectonics versus autocompaction and compaction. Acta Geologica Polonica 74(2): e7. DOI: 10.24425/agp.2024.150000.
- Wieczorek D., Granoszewski W., 2018. Raz jeszcze o stanowisku Bukowina – interglacjał ferdynandowski, nowe spojrzenie. W: M.Ludwikowska-Kędzia, M.Wiatrak (red.) XXV Konferencja Stratygrafia Plejstocenu Polski, Plejstocen Gór Świętokrzyskich. Huta Szklana, 3–7 września 2018, ss. 144–146.
- Wieczorek D., Stoiński A., Krzyszkowski D., Wachecka-Kotkowska L., Krzymińska J. 2015. The results of new studies of Quaternary sediments in the Kleszczów Graben, Szczerców Out-crop, Bełchatów Lignite Opencast Mine. Landform Analysis 29: 63–71. DOI: 10.12657/landfana.029.008.
- Wieczorek D., Stachura M., Wachecka-Kotkowska L., Marks L., Krzyszkowski D., Zieliński A., Karaś M., 2021. Similarities among glacials and interglacials in the LR04 benthic oxygen isotope stack over the last 1.014 million years revealed by cluster analysis and a DTW algorithm. Global and Planetary Change 202: 103521. DOI: 10.1016/j.gloplacha.2021.103521.
- Winter H., Khursevich G., Fedenya S., 2008. Pollen and diatom stratigraphy of the lacustrine-fluvial-swamp deposits from the profile at Domuraty, NE Poland. Geological Quarterly 52(3): 269–280.
- Winter H., 2017. Palinokompleks południowopolski jako długotrwały zapis różnoskalowych zmian klimatycznych we wczesno-środkowoplejstoceńskim przejściu (MIS 22–13). Acta Geographica Lodziensia 106: 139–154. DOI: 10.26485/AGL/2017/106/11.
- Woźniak P.P., Sokołowski R.J., Czubla P., Fedorowicz S., 2018. Stratigraphic position of tills in the Orłowo Cliff section (northern Poland): a new approach. Studia Quaternaria 35(1): 25–40. DOI: 10.2478/squa-2018-0002.
- Wysota W., 2002. Stratygrafia i środowiska sedymentacji zlodowacenia wisły w południowej części dolnego Powiśla. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
- Zabielski R., 2000. Charakterystyka petrograficzna glin lodowcowych rejonu Konina w świetle analizy statystycznej. Przegląd Geologiczny 48(4): 345–350.
- Żarski M., Hrynowiecka A., Górecki A., Winter H., Pochocka--Szwarc K. 2024. The maximum extent of the Odranian Glaciation (Saalian, MIS 6) in the South Podlasie Lowland (SE Poland) in the light of sites with lacustrine deposits of the Mazovian Interglacial. Acta Geologica Polonica 74(2): 14. DOI: 10.24425/agp.2024.150006.
DOI: https://doi.org/10.12657/landfana-044-007 | Journal eISSN: 1429-799X
Language: English
Page range: 111 - 128
Submitted on: Nov 5, 2025
Accepted on: Dec 30, 2025
Published on: Dec 30, 2025
Published by: Association of Polish Geomorphologists
In partnership with: Paradigm Publishing Services
Keywords:
Related subjects:
© 2025 Dariusz Wieczorek, Jakub Zbigniew Kalita, Izabela Szuman, Lucyna Wachecka-Kotkowska, Leszek Marks, published by Association of Polish Geomorphologists
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 License.