Zicht op het ongezegde in de samenwerking tussen cliënten, naasten en professionals in de langdurige zorg

Aanleiding: In de langdurige ggz wordt samenwerking tussen cliënten, naasten en professionals breed erkend als essentieel voor herstel. Toch blijkt gelijkwaardige samenwerking in de praktijk moeilijk te realiseren. Ondanks positieve intenties en hulpmiddelen zoals de Triadekaart en het Active Recovery Triad-model blijven wederzijds vertrouwen, een heldere rolverdeling en duurzame betrokkenheid achter.
Methode: In het onderzoek ‘Drie kunnen meer dan één’ (ZonMw, 2020–2024) – uitgevoerd in samenwerking met vier ggz-organisaties – onderzochten we waarom samenwerking Journal of Social Intervention: Theory and Practice – 2026 – Volume 35, Issue 2 3 ZICHT OP HET ONGEZEGDE IN DE SAMENWERKING binnen de triade stokt en hoe deze kan worden versterkt. Dit deden we middels participatief ontwerponderzoek, in de vorm van: interviews met cliënten, naasten en professionals; een fysieke en een online leerwerkgroep; en ontwikkelgroepen.
Resultaten: We ontdekten patronen van miscommunicatie en onuitgesproken spanningen. Cliënten, naasten en professionals blijken vaak te zwijgen uit angst, schaamte of eerdere negatieve ervaringen (‘behandelschade’), waardoor wezenlijke emoties en behoeften ongehoord blijven.
Conclusie: De kern van verbetering ligt in het bespreekbaar maken van ‘het ongezegde’ – de gedachten, gevoelens en aannames die onder de oppervlakte spelen. Hiervoor ontwikkelden we een spelsessie, posters en een strip die openheid, gelijkwaardigheid en wederzijds begrip bevorderen. Echte samenwerking vraagt oefening, moed en structurele inbedding in beleid én praktijk – waarbij alle drie de stemmen in de triade gehoord worden.