The distribution and utilization of the Black Grouse (Lyrurus tetrix) in the Carpathian Basin from the 19th century to the present
By: Attila Bende, István Fekete and László Bozó
References
- Anonim 1884. Vadászkonyha [Hunting gastronomy]. – Vadász Lap 5(14): 193. (in Hungarian)
- Anonim 1886. Egyleti élet [Club life]. – Vadászlap 7(11): 165. (in Hungarian)
- Anonim 1893. Alpesi-kakas vadászaton [Alpine Black Grouse hunting]. – Fővárosi Lapok 30(15): 131–132. (in Hungarian)
- Anonim 1906. Kiskakasok [Black Grouses]. – Vadászat és Állatvilág 6(7): 77–78. (in Hungarian)
- Anonim 1910. Fülöp Szász Coburg-Gothai herceg Ő Fensége magyarországi vadászterületeinek és vadállományának uradalmak szerint való ismertetése [A description of the Hungarian hunting grounds and game population of Prince Coburg-Gothai Philip]. – Fülöp Szász Coburg-Gothai herceg Ő Fensége Erdőigazgatósága, Jolsva (in Hungarian)
- Anonim 1927. A nyírfajd síkvidéki előfordulásáról [About the lowland observations of the Black Grouse]. – Nimród 5(2): 15.
- Anonim 1932. Dr. Nagy Jenő előadása a nyírfajdról [Presentation of dr. Jenő Nagy about the Black Grouse]. – Debreceni Újság 36(47): 4. (in Hungarian)
- Anonim 2008. Nyírfajd-visszatelepítési program a Nyírerdő Zrt.-nél [Reintroduction program of the Black Grouse at Nyírerdő Zrt.]. – Magyar Mezőgazdaság 63(12): 12. (in Hungarian)
- Bajza, M. 1952. A nyírfajd tenyésztésének kérdéseiről [About the farming of Black Grouse]. – Magyar Vadász 5(1): 5. (in Hungarian)
- Balkay, A. 1926. A nyírfajd elterjedésének kérdéséhez [The distribution of the Black Grouse]. – Nimród 14(22): 405. (in Hungarian)
- Balogh, Gy. 1906. Kerestetik nyírfajd [Searching for Black Grouse]. – Vadász és Versenylap 50(3): 47. (in Hungarian)
- Bársony, I. 1910. Nyírfajd-nász [Black Grouse mating]. – A Természet 11(9): 98–100. (in Hungarian)
- Bende, A. & Bozó, L. 2025. Madárvadászatok a történelemi Magyarország területén [Bird huntings in the area if the historical Hungary]. – Magánkiadás, Budapest, pp. 91–126.
- Béres, J. & Gavril, A. 2000. The bird fauna of the Pietros Biosphere Reserve of the Rodnei Mountains, Romania. – Ornis Hungarica 10: 211–217.
- Bergmann, H. H. & Klaus, S. 1994. Distribution, status and limitig factors of Black Grouse (Lyrurus tetrix) in central Europe, particularly in Germany, including an evaluation of reintroductions. – Gibier Faune Sauvage 11: 99–122.
- Bőhm, G. 1927. A nyírfajd monográfiája [The monography of the Black Grouse]. – Nimród 5(7): 52–53. (in Hungarian)
- Chernel, I. 1899. Magyarország madarai különös tekintettel gazdasági jelentőségökre. Második Könyv [Birds of Hungary with special reference to their economic importance. Second book]. – Magyar Ornithologiai Központ, Budapest (in Hungarian)
- Chernel, I. 1903. Nyírfajd [Black Grouse]. – In: Chernel, I. (ed.) Az állatok világa. Varjúszerű madarak (folyt.), papagályszerű madarak, galambszerű madarak, tyúkszerű madarak, guvatszerű madarak, daruszerű madarak [The World of Animals. Crow-like Birds (cont.), Parrot-like Birds, Pigeon-like Birds, Hen-like Birds, Rail-like Birds, Crane-like Birds]. – Légrády Testvérek, Budapest, pp. 450–451. (in Hungarian)
- Chernel, I. 1907. Adatok Magyarország madárfaunájához [Data on the avifauna of Hungary]. – Aquila 14(1–4): 179–187. (in Hungarian and German)
- Chernel, I. 1917. Adatok Magyarország madárfaunájához [Data on the avifauna of Hungary]. – Aquila 24: 7–24. (in Hungarian)
- Csaba, J. 1963. Faunisztikai adatok a szombathelyi múzeum elpusztult madárgyűjteményéből [Avifaunistical data of the destroyed bird collection of the Museum of Szombathely]. – Aquila 69–70: 266–267. (in Hungarian)
- Csaba, J. 1967. Madártani adatok Chernel István naplóiból [Ornithological data from the diaries of István Chernel]. – Aquila 73–74: 171–174. (in Hungarian)
- Csató, J. 1894a A Tetrao tetrix L. és Anser brachyrrhynchus Baill. Erdélyben [Tetrao tetrix L. and Anser brachyrrhynchus Baill. in Transylvania]. – Aquila 1(1–2): 50–51. (in Hungarian and German)
- Csató, J. 1894b Tetrao tetrix in Siebenbürgen [Tetrao tetrix in Transylvania]. – Ornithologische Monatsberichte 2: 129. (in German)
- Csató, J. 1896. További adatok a Nyírfajdnak – Tetrao tetrix L. – Erdélyben való előjöveteléről [Additional observation data on the occurrence of the Black Grouse Tetrao tetrix L. in Transylvania]. – Aquila 3(3–4): 234–236. (in Hungarian and German)
- Csató, J. 1897a A nyirfajd előfordulása Erdélyben [Occurrence of Black Grouse in Transylvania]. – Vadászlap 18: 168. (in Hungarian)
- Csató, J. 1897b A nyírfajd újabb előfordulása Erdélyben [Occurrence of Black Grouse in Transylvania]. – Vadászlap 18: 168–169. (in Hungarian)
- Cseney Vuchetich, M. 1900. A nyírfajd vadászata [Hunting of Black Grouse]. – Zoológiai Lapok 2(5): 96–97. (in Hungarian)
- Czifray, I. 1888. Czifray István magyar nemzeti szakácskönyve [Hungarian Cookbook of István Czifray]. – Rózsa Kálmán és Neje Nyomdája, Budapest (in Hungarian)
- Czynk, E. 1896. A nyírfajd (Tetrao tetrix, L.) előfordulása Erdélyben [Occurrence of Black Grouse (Tetrao tetrix L.) in Transylvania]. – Aquila 3(3–4): 232–234. (in Hungarian and German)
- Czynk, E. 1897. A nyirfajd előfordulása Erdélyben [Occurrence of Black Grouse in Transylvania]. – Vadászlap 18: 167. (in Hungarian)
- de Juana, E., Kirwan, G. M. & Boesman, P. F. D. 2021. Black Grouse (Lyrurus tetrix), version 1.1. – In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D. A. & de Juana, J. (eds.) Birds of the World. – Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. DOI: 10.2173/bow.blagro1.01.1
- Diezel, E. 1899. Hohe Jagd [High-level Hunting]. – Verlag von Paul Parey, Berlin, pp. 453–495. (in German)
- Diezel, E. & Mika, K. 1899. Az apróvad vadászata [Hunting of Small Game]. – Athenaeum Irodalmi és Nyomdai R.-T. Budapest (in Hungarian)
- Donászy, F. 1907. A nyírfajd és vadászata [The Black Grouse and its hunting]. – Vadászat és Állatvilág 7(7): 92–95. (in Hungarian)
- Duba, G. 1886. Nyírfajd-vadászat [Black Grouse hunting]. – Vadász Lap 7(11):161–163. (in Hungarian) Esterházy, B. 1894. Vadtenyésztés. – Vadászlap 15(18): 240. (in Hungarian)
- Faragó, S. 2000. Nyírfajd [Black Grouse]. – In: Haraszthy, L. (ed.) Magyarország madarai [Birds of Hungary]. – Mezőgazda Kiadó, Budapest, p. 106. (in Hungarian)
- Faragó, S. 2009. A történelmi Magyarország vadászati statisztikái 1879–1913 [Hunting statistics of historical Hungary 1879–1913]. – Nyugat-magyarországi Egyetem Kiadó, Sopron (in Hungarian)
- Földváry, M. 1924. Nyírfajdra a Csonka-Gömörben [Black Grouse hunting in Csonka-Gömör]. – Nimród 12(10): 156–158. (in Hungarian)
- Gavril, A. & Béres, J. 2000. A general overview of the bird fauna of Maramures, Romania. –Ornis Hungarica 10: 197–210.
- Gyulai, Gy. 1906. Nyirfajdjaink [Our Black Grouses]. – Ellenzék 29(19): 1. (in Hungarian)
- Gyurácz, J. & Kóta, A. 2020. Vas megye madarainak névjegyzéke. Nomenclator Avium Comitatus Castriferrei in Hungaria. – Magyar Nyugat Könyvkiadó, Szombathely (in Hungarian)
- Hadarics, T. & Zalai, T. 2008. Magyarország madarainak névjegyzéke. Nomenclator Avium Hungariae. An annotated list of the birds of Hungary. – Magyar Madártani és Természetvédelmi Egyesület, Budapest, pp. 64–65. (in Hungarian and English)
- Haraszthy, L. 2013. A nyírfajd természetrajza [Natural history of the Black Grouse]. – Madártávlat 20(4): 4–7. (in Hungarian)
- Haraszthy, L. 2015. Magyarországi tojásgyűjtemények katalógusai [Catalogues of Hungarian egg collections]. – Pro Vértes Közalapítvány, Csákvár (in Hungarian)
- Höhnig, I. 1895. Vadőr. A vadászati ismeretek kivonata vadőrök részére és magán használatra [Ranger. An extract of hunting knowledge for gamekeepers and private use]. – Grill Károly Cs. és Kir. Udv. Könyvkereskedése Budapest, pp. 61–62. (in Hungarian)
- Illés, N. 1895. A vadászati ismeretek kézikönyve. III. kötet [Handbook of Hunting Knowledge. Vol. III]. – Grill Károly Cs. és Kir. Udvari Könyvkereskedése, Budapest, pp. 226–227. (in Hungarian)
- Kallina, K. 1893. Nyirfajdok a gödöllői kor. uradalomban [Black Grouse in the Gödöllő estate]. – Vadászlap 14(2): 20. (in Hungarian)
- Kerpely, B. 1918. A nyírfajd dürgéshez [For the Black Grouse mating]. – Nimród 6(11): 153. (in Hungarian) Maderspach, V. 1926. Mikor szökött külföldre a nyírfajd a magyar vadászok elől? [When the Black Grouse escaped abroad from Hungarian hunters?]. – Magyarság 10: 9. (in Hungarian)
- Maderspach, V. 1932. Népvándorlás a madárvilágban [Bird migration]. – A Természet 28: 102–103. (in Hungarian)
- Mauks, K. 1942a Régi madártani adatok a Magas Tátrából [Historical avifaunistical data from the High Tatras]. – Aquila 46–49: 476. (in Hungarian)
- Mauks, K. 1942b Szárnyasvadárak a Szepességben 1610-ben [Prices of birds in the Szepesség in 1610]. – Aquila 46–49: 477. (in Hungarian)
- Nagy, J. 1926a A nyírfajd az Alföldön [Occurrence of the Black Grouse in the Hungarian Great Plain]. – Magyarság 8(236): 8. (in Hungarian)
- Nagy, J. 1926b A nyírfajd előfordulása az Alföldön [Occurrence of the Black Grouse in the Hungarian Great Plain]. – Nimród 14(22): 363. (in Hungarian)
- Nagy, J. 1926c A nyírfajd alföldi előfordulásáról [Occurrence of the Black Grouse in the Hungarian Great Plain]. – Nimród 14(22): 437. (in Hungarian)
- Nagy, J. 1934. Nyírfajd a Magyar Alföldön [Black Grouse in the Hungarian Great Plain]. – Aquila 38–41: 362–364. (in Hungarian)
- Nagy, J. 1936. A nyírfajd előfordulása a Magyar Alföldön [The occurrence of the Black Grouse in the Hungarian Great Plain]. – Állattani Közlemények 33: 101–102. (in Hungarian)
- Nagy, L. 1933. A magyar királyi földművelésügyi miniszter 60.600/1932. sz. rendelete a vadászati tilalmiidők módosítása tárgyában [Decree No. 60.600/1932 of the Minister of Agriculture of the Hungarian Kingdom on the modification of the hunting ban periods]. – Vadászati Útmutató 9: 20–25. (in Hungarian)
- Nagy, L. 1935. A vadászati tilalmi idő táblázata [Table of closed hunting seasons]. – Vadászati Útmutató 11: 166–167. (in Hungarian)
- Nikolits, Gy. 1940. A vadászati tilalmi időtáblázata [Table of closed hunting seasons]. – Vadászati Útmutató 14: 137–138. (in Hungarian)
- Nikolits, Gy. 1942. A m. kir. földművelésügyi miniszternek 160 000/1941. F. M. számú rendelete a vadászati tilalmi idők megállapítása tárgyában [Decree of the Minister of Agriculture of the M.R.M. No. 160 000/1941 F.M. on the establishment of the hunting ban periods]. – Vadászati Útmutató 15: 523. (in Hungarian)
- Patthey, P., Wirthner, S., Signorell, N. & Arlettaz, R. 2008. Impact of outdoor winter sports on the abundance of a key indicator species of alpine ecosystems. – Journal of Applied Ecology 45(6): 1704–1711. DOI: 10.1111/j.1365-2664.2008.01547.x
- Pocskay, I. 1906. Keresletek és kínálatok – Siket- és nyírfajd kakas vadászati jog [Demands and offers – Hunting rights of Capercaillie and Black Grouse]. – Vadászlap 39(34): 395. (in Hungarian)
- Podhradszky, A. 1882. A siket- és nyírfajd [The Capercaillie and the Black Grouse]. – A Magyarországi Kárpátegyesület Évkönyve 9: 220. (in Hungarian)
- Roth, Gy. 1942. A vadászat Magyarországon [The hunting in Hungary]. – Vadászati Útmutató 15: 327–345. (in Hungarian)
- Saád, F. 1966. Nyírfajdok megjelenése a borsodi Bükk fennsíkon [The occurrence of the Black Grouse in the Bükk Highland in Borsod County]. – Magyar Vadász 19(4): 11. (in Hungarian)
- Schenk, J. 1916. Régi hires madárgyűjtemények [Famous historical bird collections]. – Aquila 23: 163–195. (in Hungarian)
- Schenk, J. 1917. A magyar birodalom állatvilága. A Magyar Birodalomból eddig ismert állatok rendszeres lajstroma [The Fauna of the Hungarian Empire. A Systematic Inventory of the Animals Known so far from the Hungarian Empire]. – K. M. Természettudományi Társulat, Budapest (in Hungarian)
- Schenk, J. 1920. Erdély madarai. Zeyk Miklós hátrahagyott kézirata [Birds of Transylvania. The unpublished manuscript of Miklós Zeyk]. – Aquila 27: 71–243. (in Hungarian)
- Schenk, J. 1929. Madarak [Birds]. – In: Brehm, A. (ed.) Az állatok világa [The World of Animals]. – Gutenberg, Budapest (in Hungarian)
- Sőregi, J. 1958. Egy régi és egy újabb vadászlőjegyzék madártani adatai [Ornithological data of an old and a new hunting bag]. – Aquila 65: 312–314. (in Hungarian)
- Sterbetz, I. 1988. Vadászunk-e még rájuk? A fajdfélék [Are we still hunting them? The Grouses]. – Nimród 108(4): 28–29. (in Hungarian)
- Szakall, V. 1944. Dürrög a kiskakas [Black Grouse mating]. – Nimród 32(6): 245–246. (in Hungarian) Szederjei, Á. 1942. A les [The observation]. – Vadászati Útmutató 15: 281–302. (in Hungarian)
- Szép, T., Csörgő, T., Halmos, G., Lovászi, P., Nagy, K. & Schmidt, A. (eds.) 2021. Magyarország madáratlasza [Bird Atlas of Hungary]. – Agrárminisztérium, Magyar Madártani és Természetvédelmi Egyesület, Budapest, p. 63. (in Hungarian with English Summary)
- Szlávik, N. 1929. A nyírfajd és vadászata [The Black Grouse and its hunting]. – Kárpáti Vadász 3(8): 1–3. (in Hungarian)
- Szőnyey, K. 1888. Szepesvármegye vadászati viszonyai [Hunting in Szepes County]. – In: Sváby, F. (ed.)
- Szepesi emlékkönyv. Szepesvármegye természeti viszonyaira vonatkozó közlemények [Szepesi Memorial Book. Publications on the Natural Conditions of Szepes County]. – A Magyar Orvosok és Természetvizsgálók, Szepesváralja (in Hungarian)
- Vertse, A. 1938. Nyirfajd a magyar Alföldön [Black Grouse in the Hungarian Great Plain]. – Aquila 42–45: 665–666. (in Hungarian)
- Zambó, A. 1936. A vadászati tilalmi idő táblázata [Table of closed hunting seasons]. – Vadászati Útmutató 12: 226–227. (in Hungarian)
- Zbinden, N., Klaus, S. & Keller, V. 2020. Black Grouse. Lyrurus tetrix. – In: Keller, V., Herrando, S., Voríšek, P., Franch, M., Kipson, M., Milanesi, P., Martí, D., Anton, M., Klvanová, A., Kalyakin, M. V., Bauer, H.-G. & Foppen, R. P. B. (eds.) European Breeding Bird Atlas 2. Distribution, Abundance and Change. European Bird Census Council, Lynx Edicions, Barcelona, pp. 94–95.
- 16 074/1950. (VI. 27.) F. M. rendelet a vadászati idény és a tilalmi idő megállapításáról [16 074/1950. (VI. 27.) F. M. Decree on the establishment of the hunting season and the prohibition period]. – Magyar Közlöny – Rendeletek tára, 109. szám, 1950. Kiadta a Magyar Állami Nyomda Igazgatósága, Budapest, p. 898. (in Hungarian)
Language: English
Page range: 253 - 268
Submitted on: Feb 20, 2025
Accepted on: Dec 2, 2025
Published on: Jun 6, 2026
Published by: MME/BirdLife Hungary
In partnership with: Paradigm Publishing Services
Publication frequency: 2 issues per year
Keywords:
Related subjects:
© 2026 Attila Bende, István Fekete, László Bozó, published by MME/BirdLife Hungary
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 License.