Interventieteams: werken op het snijvlak van rechtstaat en maatschappelijke urgentie

Today communities often cope with juvenile delinquency or misconduct by its citizens such as fraudulent claims for social security benefit. Multi-problem families require specialist intervention. The response of policy makers has been to develop intervention programmes whereby the intervention teams – following instructions laid down in a protocol – visit the homes. These teams consist of civil servants, professionals, and employees of public institutions and companies such as electricity companies. From a policy approach Intervention Teams are efficient. However, their action tends to conflict with the judicial approach. Citizens complained with success in Court and at the Ombudsman’s office, because their privacy was violated by the intrusive action of these teams. The response of the law has been to require each team-member to prove his identity and to disclose the precise reason for his visit. In practice this formal requirement impedes effective problem solving on the spot. The author proposes as third possibility the context-oriented approach. The concept of ‘dynamic legitimacy’ is useful to give this approach a normative base. It includes the perspective of the occupant, whose privacy is at stake. Research into ‘best practices’ confirms that teamwork as close as possible ‘at the front door’, if firmly rooted in judicial principles and standards of decency, is a condition for successful interventions. De hedendaagse samenleving wordt regelmatig geconfronteerd met jeugdcriminaliteit of wangedrag door burgers, zoals misbruik van sociale voorzieningen. Multi-probleemgezinnen vereisen specialistische interventies. Beleidsmakers hebben als reactie interventieprogramma’s ontwikkeld waarin huisbezoek door interventieteams een belangrijke plaats inneemt. Deze teams bestaan uit ambtenaren, professionals, en werknemers van publieke instellingen en organisaties zoals elektriciteitsbedrijven. Vanuit een beleidsperspectief zijn deze teams efficiënt, maar de inzet ervan is strijdig met een juridisch perspectief. Met succes klaagden burgers in de rechtszaal en bij de Ombudsman over de inzet van deze interventieteams, zich beroepend op het feit dat hun privacy door het opdringerige handelen van deze teams wordt geschonden. Als reactie hierop is door de rechter bepaald dat elk teamlid zich moet kunnen identificeren en de reden voor zijn bezoek moet kunnen toelichten. In de praktijk staat deze formele eis een efficiënte probleemoplossing in de weg. De auteur oppert dan ook de mogelijkheid van de contextgericht gezichtspunt. Het concept “dynamische legitimiteit” is bruikbaar om deze benadering een normatieve basis te geven. Dit omvat het perspectief van de bewoner, van wie de privacy op het spel staat. Onderzoek naar best practices bevestigt dat teams die dicht bij “de voordeur” werken een voorwaarde zijn voor succesvolle interventies, mits zij gebaseerd zijn op een stevig fundament van gerechtelijke principes en fatsoensnormen.