De journalistiek van het journaal: Vijftig jaar televisienieuws in Nederland

Het NOS/NTS-journaal is zonder twijfel het belangrijkste nieuwsprogramma van de eerste vijftig jaar van de Nederlandse televisie geweest. Er is geen programma te noemen dat in zo’n ononderbroken stroom van dagelijkseuitzendingen over het nieuws heeft gerapporteerd. Het journaal hield vijftig jaar de vinger aan de pols van Nederland; de redactie sloeg geen dag over, twee stakingsdagen van het omroeppersoneel in november 1963 uitgezonderd. In combinatie met het hoge publieksbereikmaakt die voortdurende aanwezigheid bij het nieuws van de dag het journaal tot een belangrijke historische bron.

Kijkend naar het journaal kan men geleidelijke transformaties in cultuur onthullen. Dat geldt niet alleen voor taal, maar ook voor journalistieke conventies. Het is de bedoeling van dit artikel die geleidelijke transformaties injournalistieke conventies bloot te leggen en de positie van het journaal in de journalistieke cultuur vast te stellen. Dat gebeurt in drie stappen. Als eerste zal worden gekeken naar de positie van het journaal in het Nederlandse mediaveld tussen 1956 en 2005. Vervolgens wordt in hoofdlijnen de algemene ontwikkelingvan de specifieke journaaljournalistiek geschetst. Als slot wordt aan de hand van een casusstudie rond de aanloop naar de koninklijke huwelijken in1966 en 2002 meer in detail gekeken naar de journalistieke conventies.