Zmiany administracyjnoprawnego statusu jednostki w związku z tranzycją płci
References
- Adamczewska-Stachura, M., & Pilich, P. (2020). Postępowania w sprawach o ustalenie płci – przewodnik dla sędziów i pełnomocników. Zasada Równego Traktowania. Prawo i praktyka, 28. Biuletyn Rzecznika Praw Obywatelskich, 2. https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Postepowania_w_sprawach_o_ustalenie_plci.pdf
- Arechederra, C. (2023). Shifting Presentation: How Nonbinary College Students Respond to Deadnaming and Misgendering. PANDION: The Osprey Journal of Research and Ideas, 4(1), Article 16. https://digitalcommons.unf.edu/pandion_unf/vol4/iss1/16
- Bockting, W., Coleman, E., Deutsch, M. B., Guillamon, A., Meyer, I., Meyer, W., Reisner, S., Sevelius, J., & Ettner, R. (2016). Adult Development and Quality of Life of Transgender and Gender Non-conforming People. Current Opinion in Endocrinology, Diabetes and Obesity, 23(2), 188–197.
- Council of Europe. (2015). Protecting Human Rights of Transgender Persons: A Short Guide to Legal Gender Recognition. https://rm.coe.int/protecting-human-rights-of-transgender-persons-a-short-guide-to-legal-g/16809fe4b5
- Council of Europe. (2022). Thematic Report on Legal Gender Recognition in Europe. https://rm.coe.int/thematic-report-on-legal-gender-recognition-in-europe/1680a93f32
- Cupriak, Z. (2024), Prawne pojęcie płci człowieka. C.H. Beck.
- Europejski Trybunał Praw Człowieka. Andersen przeciwko Polsce (Andersen v. Poland), skarga nr 53662/20.
- Europejski Trybunał Praw Człowieka. Oliari i inni przeciwko Włochom, Izba (Sekcja IV), skargi nr 18766/11 i 36030/11.
- Gallo, D., Paladini, L., & Pustorino, P. (2014). Same-Sex Couples before National, Supranational and International Jurisdictions. Berlin. Springer.
- Garlicki, L. (2023). Fedotova i inni przeciwko Rosji, czyli sformowanie europejskiego standardu nakazującego prawne uznanie związków monoseksualnych. Europejski Przegląd Sejmowy, 2, 27–36.
- Katz, A. (2022). International Law – European Court of Human Rights Holds That Russia Must Give Legal Recognition to Same-Sex Couples. Harvard Law Review, 5, 1488–1495.
- Kinney, M. K., & Muzzey, F. K. (2022). The chosen name process: Developing gender identity & bolstering support networks. In J. Shelton & G. P. Mallon (Eds.), Social work practice with transgender and gender expansive youth (3rd ed., pp. 54–69). Routledge/Taylor & Francis Group.
- Leoński, Z. (2000). Materialne prawo administracyjne. C.H. Beck.
- Lisiecki, T., Sałajczyk, R., & Ptasińskie, K. (2024). Zmiana imienia przez osoby transpłciowe i niebinarne: Podstawy prawne i dobre praktyki. Informator z rekomendacjami dla Urzędów Stanu Cywilnego. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Poznaniu. https://innowacje.rops.poznan.pl/wp-content/uploads/2024/08/1.-Informator-z-rekomendacjami-dla-Urzedow-Stanu-Cywilnego.pdf
- Matusiak, J., Narożniak, A. (2024). Materialne prawo administracyjne. Zagadnienia wybrane + testy online. C.H. Beck.
- Minister Cyfryzacji. (2023). Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 29 maja 2023 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego (Dz. U. poz. 1023).
- Opaliński, B. (2022). Komentarz do art. 35. w: B. Kotowicz, A. Kurzawa, B. Opaliński, Prawo o aktach stanu cywilnego. Komentarz, LEX, pkt 1.
- Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 14 grudnia 2021 r., C-490/20, w sprawie Stolichna obshtina, rayon „Pancharevo”. ECLI:EU:C:2021:1008.
- Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 listopada 2025 r., C-713/23, w sprawie Jakub Cupriak-Trojan i Mateusz Trojan przeciwko Wojewodzie Mazowieckiemu. ECLI:EU:C:2025:917.
- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1991 r., sygn. akt III CRN 28/91, LEX nr 519375.
- Sąd Najwyższy. (2025, marzec). Komunikaty o sprawach: Postępowanie w sprawie zmiany oznaczenia płci w akcie urodzenia osoby transpłciowej. https://www.sn.pl/aktualnosci/SitePages/Komunikaty_o_sprawach.aspx?ItemSID=695-b6b3e804–2752-4c7d-bcb4–7586782a1315&ListName=Komunikaty_o_sprawach&rok=2025
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (1997). Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
- Parlament Europejski i Rada UE. (2016). Rozporządzenie 2016/1191 z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie promowania swobodnego przepływu obywateli poprzez uproszczenie wymogów dotyczących przedkładania określonych dokumentów urzędowych w Unii Europejskiej i zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 200, str. 1).
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2015). Ustawa z dnia 10 września 2015 r. o uzgodnieniu płci. Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu.
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2021). Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1988).
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2025a). Ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (t.j. Dz. U. 2025 poz. 1753).
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2023). Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.).
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2024). Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.).
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2025). Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 594).
- Sherpe, J. M. (2013). The Legal Recognition of Same-Sex Couples in Europe and the Role of the European Court of Human Rights. The Equal Rights Review, 10, 83–96.
- Scherpe, J. M, (ed.). (2015). The Legal Status of Transsexual and Transgender Persons. Intersentia.
- Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza. (2024). Konferencja prasowa: osoby transpłciowe w związkach małżeńskich pozwą Polskę, by nie musieć się rozwodzić. https://mnw.org.pl/media/konferencja-prasowa-osoby-transplciowe-w-zwiazkach-malzenskich-pozwa-polske-by-nie-musiec-sie-rozwodzic/
- Sylwestrzak, A., Balwicka-Szczyrba, M., & van den Brink, M. (2025). The Legal Position of Children of Same-Sex Parents in Poland and the Netherlands: A Discussion of Opposing Approaches. Białostockie Studia Prawnicze, 30(1), 49–64.
- Testa, R. J., Sciacca, L. M., Wang, F., Hendricks, M. L., Goldblum, P., Bradford, J., & Bongar, B. (2012). Effects of Violence on Transgender People. Professional Psychology: Research and Practice, 43(5), 452–459.
- Tranzycja płci. (n.d.). Wielki słownik języka polskiego. https://wsjp.pl/haslo/podglad/101925/tranzycja/5245038/plci
- Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, LEX nr 2746435.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia z 4 marca 2025 r., sygn. akt III CZP 6/24, LEX nr 3834862.
- Vaigė, L. (2012). The Problematics of Recognition of Same-sex Marriages Originating from Member States According to the EU Legal Regulation. Societal Studies, 4(2), 755–775.
- Wawrzyniak, O. (2024). Sytuacja prawna małżonka i krewnych osoby poddającej się tranzycji. Państwo i Prawo, 9, 62–77.
- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 439/21, LEX nr 3745081 (a).
- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt II OSK 979/22, LEX nr 3697723 (b).
- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II CSK 371/18, LEX nr 2616188.
- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt I NSNc 575/21, LEX nr 3439529.
- Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt I C 2717/21, LEX nr 3712342.
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 1100/12, Lex nr 1287159.
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 745/16, LEX nr 2239981.
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 874/22, LEX nr 3518829.
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 732/12, LEX nr 1235392.
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Op 170/21, LEX nr 3184595.
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2034/23, LEX nr 3791629.
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 532/17, LEX nr 2408936.
- Zajączkowska-Burtowy, J. (2025). Problematyka związków partnerskich osób tej samej płci na tle najnowszego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Europejski Przegląd Sądowy, 9, 44–51.
DOI: https://doi.org/10.15290/bsp.2026.31.02.06 | Journal eISSN: 2719-9452 | Journal ISSN: 1689-7404
Language: English, Polish
Page range: 107 - 123
Submitted on: Jun 29, 2025
Accepted on: Jan 28, 2026
Published on: Jun 26, 2026
Published by: University of Białystok
In partnership with: Paradigm Publishing Services
Publication frequency: 4 issues per year
Keywords:
Related subjects:
© 2026 Aleksandra Główczewska, Piotr Rączka, Karolina Rokicka-Murszewska, published by University of Białystok
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 License.