Konstytucyjne uwarunkowania prawnego uregulowania kwestii tranzycji płci
By: Radosław Puchta and Kordian Waszkiewicz
References
- Bieńkowska, M. (2012). Transseksualizm w Polsce. Wymiar indywidualny i społeczny przekraczania binarnego systemu płci. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
- Bodio, J. (2023). Uwagi o trybie postępowania o uzgodnienie płci, Gdańskie Studia Prawnicze, 58(1), 113–132. https://doi.org/10.26881/gsp.2023.1.06
- Eyer, K. (2022). Transgender Constitutional Law. University of Pennsylvania Law Review, 171, 1405–1513.
- Garlicki, L. (2016a). Uwagi do art. 18. w: L. Garlicki, & M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I. Wstęp, art. 1–29 (ss. 489–505). Wydawnictwo Sejmowe.
- Garlicki, L. (2016b). Uwagi do art. 30. w: L. Garlicki, & M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II. Art. 30–86 (ss. 27–54). Wydawnictwo Sejmowe.
- Garlicki, L., & Zubik, M. (2016). Uwagi do art. 32. w: L. Garlicki, & M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II. Art. 30–86 (ss. 101–132). Wydawnictwo Sejmowe.
- Granat, M. (2014). Godność człowieka z art. 30 Konstytucji RP jako wartość i jako norma prawna. Państwo i Prawo, 8, 3–22.
- Jakubowski, T. (2025, 21 października). Niewidzialni, ale dyskryminowani. Fatalna sytuacja osób transpłciowych w Polsce. Gazeta Wyborcza, https://wyborcza.pl/7,75399,32342272,niewidzialni-ale-dyskryminowani-fatalna-sytuacja-osob-transplciowych.html
- Karakulski, J., & Pyłko, J. (2017). Wątpliwości konstytucyjne w zakresie sądowej procedury zmiany płci. Internetowy Przegląd Prawniczy TBSP UJ 2. https://ruj.uj.edu.pl/entities/publication/7837b109–2d33–4b24–8b14–011f4d21c4dd
- Kijowski, M., & Szpyt, K. (2014). Konstytucyjny kontekst transseksualizmu. w: A. M. Kłonkowska, & K. Bojarska (red.), Psychospołeczne, prawne i medyczne aspekty transpłciowości (ss. 129–140). Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.).
- Krzyżewski, Ł. (2023). Problematyka powództwa o ustalenie płci. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica, 105, 19–35.
- Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 marca 1987 r., sygn. P 2/97.
- Osajda, K. (2004). Transseksualizm w świetle prawa i praktyki sądów polskich. Przegląd Sądowy, 5, 143–162.
- Osajda, K. (2009). Orzecznictwo ETPC dotyczące transseksualizmu. Europejski Przegląd Sądowy, 5, 35–41.
- Podgórska-Rykała, J., & Kępa, M. (2024). Current Legal and Administrative Situation of Transgender Person in Poland. Selected Issues. Przegląd Sejmowy, 184(5), 95–110.
- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1991 r., sygn. akt III CRN 28/91.
- Puchta, R. (2017). Ochrona rodziny i małżeństwa w Konstytucji RP. w: M. Zubik (red.), Minikomentarz dla Maksiprofesora. Księga jubileuszowa profesora Leszka Garlickiego (ss. 165–190). Wydawnictwo Sejmowe.
- Pytlewska, M. K. (2025). Tranzycja prawna osób z niezgodnością płci w Polsce w świetle działań administracji. Studia Prawnoustrojowe, 69, 545–558. https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sp/article/view/10418
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2010). Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r. poz. 274, ze zm.).
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2014). Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 594, ze zm.).
- Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2015). Ustawa z dnia 10 września 2015 r. o uzgodnieniu płci. https://orka.sejm.gov.pl/proc7.nsf/ustawy/1469_u.htm
- Szczęsny, J. M. (2010). Sytuacja prawna osób transseksualnych w Niemczech, w: A. Śledzińska-Simon (red.), Prawa osób transseksualnych. Rozwiązania modelowe a sytuacja w Polsce (ss. 63–79). Wolters Kluwer.
- Światowa Organizacja Zdrowia. (2019). Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-11 (polska wersja językowa). https://rsk3.ezdrowie.gov.pl/resource/structure/icd11/99ICD1/2023–01/mms/details
- Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 września 2007 r. w sprawie L. v. Litwa, nr wniosku 27527/03.
- Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie X. i Y. v. Rumunia, nr wniosku 2145/16.
- Wyrok Federalnego Trybunału Konstytucyjnego Republiki Austrii z dnia 18 grudnia 2025, nr E 1297/2025–11.
- Wyrok Federalnego Trybunału Konstytucyjnego Republiki Federalnej Niemiec z dnia 11 października 1978 r. w sprawie Transsexuelle I, 1 BvR 16/72.
- Wyrok Federalnego Trybunału Konstytucyjnego Republiki Federalnej Niemiec z dnia 16 marca 1982 r. w sprawie Junge Transsexuelle, 1 BvR 983/81.
- Wyrok Federalnego Trybunału Konstytucyjnego Republiki Federalnej Niemiec z dnia 27 maja 2008 r. w sprawie Transsexuelle V, 1 BvL 10/05.
- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt I CSK 146/13.
- Wyrok Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych z dnia 15 czerwca 2020 r. w sprawie Bostock p. Clayton County, 17–1618.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2003a r., sygn. K 7/01.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2003b r., sygn. SK 42/01.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. K 33/07.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. K 63/07.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2011 r., sygn. K 16/10.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. P 56/11.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. K 33/13.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. K 31/15.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2017 r., sygn. K 27/15.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2018 r., sygn. SK18/17.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 12/20.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1978 r., sygn. akt III CZP 100/77.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1989 r., sygn. akt III CZP 37/89.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1995 r., sygn. akt III CZP 118/95.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt III CZP 6/24.
- Wild, M. (2016). Uwagi do art. 51. w: M. Safjan, & L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86. Wydawnictwo C.H. Beck.
DOI: https://doi.org/10.15290/bsp.2026.31.02.04 | Journal eISSN: 2719-9452 | Journal ISSN: 1689-7404
Language: English, Polish
Page range: 71 - 90
Submitted on: Jan 26, 2026
Accepted on: Feb 19, 2026
Published on: Jun 26, 2026
Published by: University of Białystok
In partnership with: Paradigm Publishing Services
Publication frequency: 4 issues per year
Keywords:
Related subjects:
© 2026 Radosław Puchta, Kordian Waszkiewicz, published by University of Białystok
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 License.