Zakaz dyskryminacji ze względu na tożsamość płciową i orientację seksualną w świetle orzecznictwa luksemburskiego dotyczącego związków osób transseksualnych i homoseksualnych: TSUE jako kreator hierarchii ochrony przed dyskryminacją?
References
- Bagan-Kurluta, K. (2024). Wyrok w sprawie Przybyszewska i inni przeciwko Polsce na tle orzecznictwa ETPCz w sprawach związków par jednopłciowych. Białostockie Studia Prawnicze, 30(1), 65–81.
- Breczko, A., & Breczko, A. (2024). Gender Identity in Cis-Heteronormative Legal Orders: A Comparative Approach – Poland and Mexico. Białostockie Studia Prawnicze, 29(3), 159–178.
- Chase, A. T. (2016). Human Rights Contestations: Sexual Orientation and Gender Identity. Th e International Journal of Human Rights, 20(6), 703–723.
- Dziura, K. (2009). Prawne aspekty transseksualizmu w krajach Unii Europejskiej. Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo, 39. 83–102
- Górski, M. (2014). Polityczna rola sądów międzynarodowych i jurydyzacja polityki, w: A. Wyrozumska (red.), Granice swobody orzekania sądów międzynarodowych (ss. 148–224), Uniwersytet Łódzki
- Howard, E. (2024). Intersectional discrimination and EU law: Time to revisit Parris. International Journal of Discrimination and the Law, 24(4), 292–312.
- Maliszewska-Nienartowicz, J. (2013). Dyskryminacja ze względu na religię, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Dyrektywa 2000/78 i orzecznictwo TS UE. C.H. Beck.
- Maliszewska-Nienartowicz, J., Szczerba, A. (2025). Skuteczność zakazu dyskryminacji. Rola Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (ss. 337), Instytut Wydawniczy EuroPrawo.
- Blanke, HJ., Mangiameli, S. (2013). Article 2 [The Homogenity Clause], in: H.-J. Blanke, S. Mangiameli (eds), The Treaty on European Union (TEU). Commentary (ss. 09–155). Springer-Verlag.
- Opinia rzecznika generalnego Bobeka z dniu 5 grudnia 2017 r. w sprawie MB, C-451/16.
- Opinia rzecznika generalnego Elmera z dnia 30 września 1997 r. w sprawie Grant, C-249/96.
- Opinia rzecznika generalnego Richarda de la Toura z dnia 3 kwietnia 2025 r. w sprawie Wojewoda Mazowiecki, C713/23.
- Organizacja Narodów Zjednoczonych. (1966). Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku (Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167).
- Parlament Europejski i Rada. (2006, 5 lipca). Dyrektywa 2006/54/WE w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (wersja przeredagowana) (Dz.U. UE L 204, 26.7.2006).
- Pikuła, Ł. J. (2016). Metody wykładni prawa stosowane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przegląd Prawno-Ekonomiczny, 36(3), 168–181.
- Pogodzińska, P. (2004). Unijna zasada równego traktowania i swoboda przepływu pracowników w odniesieniu do sytuacji mniejszości seksualnych w zatrudnieniu. Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego, 2, 73–114.
- Rada. (1978, 19 grudnia). Dyrektywa w sprawie stopniowego wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecznego (79/7/EWG) (Dz.U. UE L 6, 10.1.1979).
- Rada. (2000, 27 listopada). Dyrektywa 2000/78/WE ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.U. UE L 303, 2.12.2000).
- Rada. (2000, 29 czerwca). Dyrektywa 2000/43/WE wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne (Dz.U. UE L 180, 19.7.2000).
- Rada. (2004, 13 grudnia). Dyrektywa 2004/113/WE wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług (Dz.U. UE L 373, 21.12.2004).
- Rada Europy (1965). Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284).
- Szczerba-Zawada, A., & Dynarski, W. (2021). Gender Identity Within a Human Rights Framework: International and European Legal Aspects. in: W. Leal Filho, A. Marisa Azul, L. Brandli, A. Lange Salvia, T. Wall, (eds), Gender Equality. Encyclopedia of the UN Sustainable Development Goals (ss. 522–534).. Springer, Cham.
- Szczerba-Zawada, A. (2019). Równość jako fundament Unii Europejskiej. Studium kryteriów równego traktowania w konstrukcji rynku wewnętrznego. Instytut Wydawniczy EuroPrawo.
- Unia Europejska. (1997a). Traktat z Amsterdamu (Dz. U. UE C 340, 10.11.1997).
- Unia Europejska. (1997b). Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana) (Dz. U. UE C 340, 10.11.1997).
- Unia Europejska. (2016a). Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana) (Dz.U. UE C 202, 7.6.2016).
- Unia Europejska. (2016b). Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana) (Dz.U. UE C 202, 7.6.2016).
- Unia Europejska. (2016c). Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C 202, 7.6.2016).
- Wąsik, M. (2024). Związki osób tej samej płci. Konsekwencje braku regulacji w prawie polskim. Wolters Kluwer Polska.
- Wintemute, R. (2015). In Extending Human Rights, which European Court is Substantively ‘Braver’ and Procedurally ‘Fitter’? The Example of Sexual Orientation and Gender Identity Discrimination, in: S. Morano-Foadi, L. Vickers (eds), Fundamental Rights in the EU. A Matter for Two Courts (ss. 179–199), Hart Publishing.
- Wyrok ETPCz z dnia 27 marca 1996 r. w sprawie Christine Goodwin przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, skarga nr 17488/90.
- Wyrok TSUE z dnia 1 kwietnia 2008 r. w sprawie Maruko, C-267/06.
- Wyrok TSUE z dnia 10 maja 2011 r. w sprawie Römer, C-147/08.
- Wyrok TSUE z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie Hay, C-267/1.
- Wyrok TSUE z dnia 15 czerwca 1978 r. w sprawie Defrenne III, C-149/77.
- Wyrok TSUE z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie Grant, C-249/96.
- Wyrok TSUE z dnia 19 stycznia 2010 r. w sprawie Kücükdeveci, C-555/07.
- Wyrok TSUE z dnia 24 listopada 2016 r. w sprawie Parris, C-443/15.
- Wyrok TSUE z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie Wojewoda Mazowiecki, C-713/23.
- Wyrok TSUE z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie Szwecja przeciwko D i Radzie, C-125/99 P.
- Wyrok TSUE z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie Coman, C-673/16.
- Wyrok TSUE z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie K.B., C-117/01.
- Wyrok TSUE z dnia z dnia 30 kwietnia 1996 r. w sprawie P., C-13/94.
- Zawidzka-Łojek, A., & Kułak, M. (2023). Źródła prawa antydyskryminacyjnego Unii Europejskiej, w: A. Zawidzka-Łojek, A. Szczerba (red.), Prawo antydyskryminacyjne Unii Europejskiej (wyd. 2) (ss. 43 – 66). Instytut Wydawniczy EuroPrawo.
DOI: https://doi.org/10.15290/bsp.2026.31.02.03 | Journal eISSN: 2719-9452 | Journal ISSN: 1689-7404
Language: English, Polish
Page range: 53 - 69
Submitted on: Jun 30, 2025
Accepted on: Jan 28, 2026
Published on: Jun 26, 2026
Published by: University of Białystok
In partnership with: Paradigm Publishing Services
Publication frequency: 4 issues per year
Keywords:
Related subjects:
© 2026 Aleksandra Szczerba, published by University of Białystok
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 License.