O humanizację i racjonalizację prawnej procedury określenia płci – przyczynek do dyskusji
References
- Bielas, J., & M. J. Jabłoński, M. J. (2014). Gender Identity in the Perspective of Bio-psychological Approaches – Analysis, Reconstruction and Discussion. Horyzonty Wychowania, 13(27), 15–30.
- Births, Deaths, Marriages, and Relationships Registration Act, 1995, No. 62 (australijska ustawa z 31 marca 1995 r. o rejestracji urodzeń, śmierci i małżeństw).
- Błaszczak, Ł. (2015). Charakter prawny powództwa o zmianę płci. Dylematy na gruncie prawa procesowego cywilnego. Wrocławskie Studia Erazmiańskie, 9, 131–156.
- Bodio, J. (2023). Uwagi o trybie postępowania o uzgodnienie płci. Gdańskie Studia Prawnicze, 1, 113–132.
- Callis, A. S. (2014). Bisexual, pansexual, queer: Non-binary identities and the sexual borderlands. Sexualities, 1–2(17), 63–80.
- Czajkowska, A. (2011). Komentarz do artykułu 40, w: Czajkowska, A., & Pachniewska, E. Prawo o aktach stanu cywilnego. Komentarz. Orzecznictwo. Wzory dokumentów i pism (ss. 106). LexisNexis.
- Diamond, M., & Sigmundson, H. K. (1997). Management of Intersexuality. Guidelines for Dealing with Persons with Ambiguous Genitalia. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 10, 1046–1050.
- Dulko, S. (2003). ABC płci. Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych, 52(1), 5–10.
- Filar, M. (1996). Transseksualizm jako problem prawny. Przegląd Sądowy, 1, 73–84.
- Filar, M. (1987a). Dwie płci w jednym ciele. Prawo i Życie, 19, 4–5.
- Filar, M. (1987b). Prawne i społeczne aspekty transseksualizmu. Państwo i Prawo, 7, 67–77.
- Gawlik, A., & Bielska-Brodziak, A. (2016). Dzieci bez płci: jak polski prawodawca rozwiązuje problemy osób interseksualnych. Cz. 1. Prawo i Medycyna, (18)2, 5–28.
- Gudowski, J. (2023). Komentarz do artykułu 2, w: T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze. Artykuły 1–124 (s. 47–170 ), wyd. VI, Wolters Kluwer.
- Horniczak, K. (2025). Konstrukcja kategorii płci w polskim systemie prawnym, Państwo i Prawo, 7, 25–44.
- Hughes, I., Houk, C., Ahmed, S. F., & Lee, P. A. (2006). Consensus Statement on Management of Intersex Disorders. Archives of Disease in Childhood, 7(91), 554–562.
- Ignatowicz, J. (1996). Glosa do uchwały SN z dnia 22 września 1995 r., III CZP 118/95. Orzecznictwo Sądów Polskich, 4, poz. 78, 192–197.
- Imieliński, K. (1990). Seksiatria. Patologia seksualna. Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (Dz. U. z 1976 r., Nr 7, poz. 36 z późn. zm.).
- Leń, P. (2020). Prawidłowa legislacja urzędowej zmiany płci w świetle rekomendacji europejskich oraz na tle najnowszych uregulowań w prawie obcym. Przegląd Prawa Medycznego, 1(3), 95–140.
- Midro, A. T., & Castañeda J. (2018). Genetyczne i epigenetyczne uwarunkowania niepłodności męskiej. Życie i płodność, 3(35), 190–206.
- Moir, A., & Jessel, D. (2015). Płeć mózgu. O prawdziwej różnicy między mężczyzną a kobietą. Państwowy Instytut Wydawniczy.
- Mongan, N. P., Tadokoro-Cuccaro, R., Bunch, T., & Hughes I. A. (2015). Androgen Insensitivity Syndrome. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism, 29(4), 569–580.
- Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lutego 1992 r., K 3/91, OTK Zbiór Urzędowy 1992, nr 1, poz. 1.
- Pawlikowski, M. (2022). The Role of Hormones in Sexual Differentiation in Man. Studia z Teorii Wychowania, XIII, 3(40), 269–277.
- Personenstandsgesetz (PStG) vom 19. Februar 2007; Bundesgesetzblatt (BGBI). I S. 122 (niemiecka ustawa z dnia 19 lutego 2007 r. o stanie cywilnym).
- Pisuliński, J. (1991). Glosa do uchwały składu 7 sędziów SN z 22.VI.1989 r., III CZP 37/89. Państwo i Prawo, 6, 112–116.
- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r., III CK 319/03, OSNC 2005/2, poz. 31.
- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 r., III CK 53/02, OSNC 2003/2, poz. 31.
- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1991 r., III CRN 28/91.
- Radwański, Z. (1991). Glosa do uchwały SN z dnia 22 czerwca 1989 r., III CZP 37/89. Orzecznictwo Sądów Polskich, 2, poz. 35.
- Rozental, K. (1991). O zmianie płci metrykalnej de lege ferenda. Państwo i Prawo, 10, 64–73.
- Sin, R. (2014). Does Sexual Fluidity Challenge Sexual Binaries? The Case of Bisexual Immigrants from 1967–2012. Sexualities, 4(18), 417–437.
- Sorbian, D. (2015). Komentarz do artykułu 54, w: A. Czajkowska (red.), Prawo o aktach stanu cywilnego z komentarzem. Przepisy wykonawcze i związkowe oraz wzory dokumentów (ss. 108). Wolters Kluwer.
- Starka L., & Raboch, J. (1985). Fizjologiczno-endokrynologiczne aspekty seksuologii. w: K. Imieliński (red.), Seksuologia biologiczna (ss. 254–312). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
- Szarras-Czapnik, M. (2014). Opinia w sprawie projektu ustawy o uzgodnieniu płci. https://orka.sejm.gov.pl/RexDomk7.nsf/0/D61651A33D5D2520C1257D54003CA261/$file/i2118–14A.rtf
- Ślaski, K. (2025). Postępowanie w sprawie żądania zmiany oznaczenia płci w akcie urodzenia – glosa do uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. III CZP 6/24 oraz ustnych motywów jej podjęcia. Przegląd Prawa Medycznego, 1(18), s. 159–187.
- Śledzińska-Simon, A. (2013), Sytuacja prawna osób transseksualnych w Polsce. w: W. Dynarski, K. Śmiszek (red.), Sytuacja prawna osób transpłciowych w Polsce. Raport z badań i propozycje zmian (s. 149–180). Fundacja Trans-Fuzja, Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 85/02, OSNC 2003/10, poz. 129.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1989 r., III CZP 37/89, OSNC 1989/12, poz. 188.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1995 r., III CZP 118/95.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1978 r., III CZP100/77, OSP 1983/10, poz. 217.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., III CZP 6/24, Lex nr 383462.
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2019 r., III CZP 29/19, OSNC 2020/7–8, poz. 56.
- Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r., W 14/94, OTK Zbiór Urzędowy 1995, nr 1, poz. 19.
- Ustawa konstytucyjna z dnia 23 kwietnia 1935 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 227).
- Ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 75, poz. 444 z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 15 września 2015 r. o uzgodnieniu płci, druk nr VII.1469, akt nieobowiązujący.
- Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 594).
- Wallien, M. S. C., & Cohen-Kettenis, P. T. (2008). Psychosexual Outcome of Gender-Dysphoric Children. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 47(12), 1413–1423.
- Webb, E. A., & Krone, N. (2015). Current and Novel Approaches to Children and Young People with Congenital Adrenal Hyperplasia and Adrenal Insuffi ciency. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism, 29(3), 449–468.
- Wniosek Prezydenta RP z dnia 2 października 2015 r. o ponowne rozpatrzenie ustawy z dnia 10 września 2015 r. o uzgodnieniu płci (druk nr 3978).
- Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 31 stycznia 2023 r. w sprawie 76888/17, LEX nr 3479587.
- Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 kwietnia 2017 r. w sprawie połączonych skarg 79885/12, 52471/13 i 52596/13 A.P. Garçon i Nicot v. Francja.
- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2021 r., I CSKP 226/21. (2023). Przegląd Sejmowy, 1, 145.
- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2013 r., I CSK 146/13, LEX nr 1415181.
- Verdict of High Court of Australia (wyrok Sądu Najwyższego Australii) z 2 kwietnia 2014 r. w sprawie NSW Registrar of Births, Deaths and Marriages v Norrie [2014] HCA 11).
- Zielonacki, A. (1988). Zmiana płci w świetle prawa polskiego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2(1), 39–55.
- Ziemińska, R. (2018). Niebinarne i wielowarstwowe pojęcie płci. Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Ziemińska, R. (2020a). Teoria feministyczna a niebinarne pojęcie płci. Avant, 3(11), 1–18.
- Ziemińska, R. (2020b). The Epistemic Injustice Expressed in ‘Normalizing’ Surgery on Children with Intersex Traits. Diametros, 17(66), s. 52–65.
DOI: https://doi.org/10.15290/bsp.2026.31.02.01 | Journal eISSN: 2719-9452 | Journal ISSN: 1689-7404
Language: English, Polish
Page range: 11 - 33
Submitted on: Jun 30, 2025
Accepted on: Mar 26, 2026
Published on: Jun 26, 2026
Published by: University of Białystok
In partnership with: Paradigm Publishing Services
Publication frequency: 4 issues per year
Keywords:
Related subjects:
© 2026 Edyta Anna Gapska, published by University of Białystok
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 License.