Bedrock steps in the Vistula River channel in the Sandomierz Basin – genesis, evolution, and geotourism potential
References
- Alexandrowicz Z., Kućmierz A., Urban J., Otęska-Budzyn J., 1992. Waloryzacja przyrody nieożywionej obszarów i obiektów chronionych w Polsce. Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa. Arcanum, 2026. A portal featuring historical maps of Europe. Online: maps.arcanum.com (accessed 13.01.2026).
- Bąk B., Szeląg A., 2016. Wychodnie piaskowców mioceńskich w korycie Wisły (CRGP 018323). Centralny Rejestr Geostanowisk Polski. Państwowy Instytut Geologiczny – PIB. Online: geostanowiska.pgi.gov.pl/18323 (accessed 26.06.2025).
- Bobrowska A., Jagoda E., Domonik A., Łukasiak D., Gajek G., 2024. Prospects for the Protection of the Stone Heritage of the Małopolska Vistula River Gorge. Geoheritage 16(4): 110. DOI: 10.1007/s12371-024-01002-3.
- Bridgland DR., Westaway R., 2014. Quaternary fluvial archives and landscape evolution: a global synthesis. Proceedings of the Geologists’ Association 125(5): 600–629. DOI: 10.1016/j.pgeola.2014.10.009.
- Brilha J., 2016. Inventory and Quantitative Assessment of Geo-sites and Geodiversity Sites: a Review. Geoheritage 8(2): 119–134. DOI: 10.1007/s12371-014-0139-3.
- Bruschi V.M., Cendrero A., Albertos J.A.C., 2011. A Statistical Approach to the Validation and Optimisation of Geoheritage Assessment Procedures. Geoheritage 3(3): 131–149. DOI: 10.1007/s12371-011-0038-9.
- Chrobak A., Witkowski K., Szmańda J., 2020. Assessment of the Educational Values of Geomorphosites Based on the Expert Method, Case Study: The Białka and Skawa Rivers, the Polish Carpathians. Quaestiones Geographicae 39(1): 45–57. DOI: 10.2478/quageo-2020-0004.
- Clivaz M., Reynard E., 2018. How to Integrate Invisible Geomorphosites in an Inventory: a Case Study in the Rhone River Valley (Switzerland). Geoheritage 10(4): 527–541. DOI: 10.1007/ s12371-017-0222-7.
- Coratza P., Bruschi V.M., Piacentini D., Saliba D., Soldati M., 2011. Recognition and Assessment of Geomorphosites in Malta at the Il-Majjistral Nature and History Park. Geoheritage 3(3): 175–185. DOI: 10.1007/s12371-011-0034-0.
- Czaja S., Tutaj J., 2024. Reasons for stagnation in river transport in Poland at the turn of the 20th and 21st centuries. Economics and Environment 1(88): 1–20. DOI: 10.34659/eis.2024.88.1.622.
- Dean D., Grams P., Sartain S.L., Leonard C., Griffiths R., Unema J.A., Topping D., Schmidt J., 2025. Channel and floodplain cross-section and bed-elevation analyses of the Green River in Echo, Island, and Rainbow Parks, Dinosaur National Monument, Colorado and Utah. Scientific Investigations Report 2025–5078. DOI: 10.3133/sir20255078.
- Dmytrowski P., Kicinska A., 2011. Waloryzacja geoturystyczna obiektów przyrody nieożywionej i jej znaczenie w perspektywie rozwoju geoparków. Problemy Ekologii Krajobrazu 29: 11–20.
- Doktor M., 1983. Sedymentacja osadów żwirowych w miocenie na przedpolu Karpat. Studia Geologica Polonica 78: 1–107.
- Falkowska E., Falkowski T., 2015. Trace metals distribution pattern in floodplain sediments of a lowland river in relation to contemporary valley bottom morphodynamics. Earth Surface Processes and Landforms, 40, 876–887. DOI: 10.1002/esp.3680.
- Falkowski E., 1982. Przyroda rzeki. In: A. Piskozub (ed.), Wisła. Monografia rzeki. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa: 85–97.
- Falkowski T., 2005. Wpływ morfologii podłoża aluwiów na stabilność układu koryta środkowej Wisły. Przegląd Geologiczny 53(7): 605–608.
- Falkowski T., 2007. Alluvial bottom geology inferred as a factor controlling channel flow along the Middle Vistula River, Poland. Geological Quarterly 51(1): 91–102.
- Falkowski T., 2022. Budowa geologiczna dolin rzek na niżu Pol-skim i jej związek z warunkami forsowania koryt. Journal of KONBiN 52(3): 175–185. DOI: 10.2478/jok-2022-0031.
- Falkowski T., Ostrowski P., Siwicki P., Brach M., 2017. Channel morphology changes and their relationship to valley bottom geology and human interventions; a case study from the Vistula Valley in Warsaw, Poland. Geomorphology 297: 100–111. DOI: 10.1016/j.geomorph.2017.09.011.
- Falkowski T., Złotoszewska-Niedziałek H., 2005. Zmiany zawartości substancji organicznej w wodach eksploatowanych ze współczesnych aluwiów Wisły na tle morfologii koryta. Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych 505: 115–122.
- Fassoulas C., Mouriki D., Dimitriou-Nikolakis P., Iliopoulos G., 2012. Quantitative Assessment of Geotopes as an Effective Tool for Geoheritage Management. Geoheritage 4(3): 177–193. DOI: 10.1007/s12371-011-0046-9.
- Flick U., 2011. Jakość w badaniach jakościowych. PWN, Warszawa.
- Fryirs K., Brierley G., 2022. Assemblages of geomorphic units: A building block approach to analysis and interpretation of river character, behaviour, condition and recovery. Earth Surface Processes and Landforms 47(1): 92–108. DOI: 10.1002/esp.5264.
- Gębica P., 1995. Ewolucja doliny Wisły pomiędzy Nowym Brzeskiem a Opatowcem w vistulianie i holocenie. IGiPZ PAN, Wrocław.
- Gębica P., Patkowski B., Lasek A., Sokołowski T., 1998, Geomorfologiczne i sedymentologiczne skutki przerwania wałów przeciwpowodziowych w dolinie Wisły w licpu 1997 roku. In: J. Grela, L. Starkel (eds.), Powódź w dorzeczu górnej Wisły w lipcu 1997 roku: konferencja naukowa w Krakowie, 7–9 maja 1998. Oddział Polskiej Akademii Nauk, Kraków: 185–194.
- Gleason C.J., Smith L.C., 2014. Toward global mapping of river discharge using satellite images and at-many-stations hydraulic geometry. Proceedings of the National Academy of Sciences 111(13): 4788–4791. DOI: 10.1073/pnas.1317606111.
- Gorajska J., 2014. Wpływ regulacji technicznej na równowagę pionową koryta Wisły na przedpolu Karpat. Landform Analysis 26: 3–9. DOI: 10.12657/landfana.026.001.
- Gray M., 2004. Geodiversity: Valuing and Conserving Abiotic Nature. John Wiley & Sons Ltd., Chichester.
- Grela J., Starkel L. (eds.), 1998. Powódź w dorzeczu górnej Wisły w lipcu 1997 roku: konferencja naukowa w Krakowie, 7–9 maja 1998. Oddział Polskiej Akademii Nauk, Kraków.
- Hengl T., Leal Parente L., Krizan J., Bonannella C., 2022. Continental Europe Digital Terrain Model. Distributed by OpenTopography. DOI: 10.5069/G99021ZF.
- Iacobucci G., Piacentini D., Troiani F., 2022. Enhancing the Identification and Mapping of Fluvial Terraces Combining Geo-morphological Field Survey with Land-Surface Quantitative Analysis. Geosciences 12(11): 425. DOI: 10.3390/geosciences12110425.
- IMGW, 2013. Raport z wykonania map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego. Załącznik nr 1. Przygotowanie danych hydrologicznych w zakresie niezbędnym do modelowania hydraulicznego. IMGW-PIB, Warszawa.
- IMGW, 2026. Measurement and observation data from the Institute of Meteorology and Water Management. Online: danepubliczne.imgw.pl/ (accessed 13.01.2026).
- Jezierski A., 1982. Wisła pod zaborami. In: A. Piskozub (ed.), Wisła. Monografia rzeki. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa: 61–72.
- Kałmykow-Piwińska A., Falkowski T. 2012. Ocena stabilności morfologii koryta na podstawie analizy archiwalnych mate-riałów kartografi cznych i fotogrametrycznych wykonywanej w środowisku GIS. Przegląd Naukowy – Inżynieria i Kształtowanie Środowiska 58: 251–262.
- Kondolf G.M., 1994. Geomorphic and environmental effects of instream gravel mining. Landscape and Urban Planning 28(2): 225–243. DOI: 10.1016/0169-2046(94)90010-8.
- Kordas B., 1982. Wisła górna. In: A. Piskozub (ed.), Wisła. Monografia rzeki. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa: 289–308.
- Koźma J., 2008. Opracowanie zasad identyfikacji i waloryzacji geotopów dla potrzeb sporządzania dokumentacji projektowych geoparków w Polsce z zastosowaniem systemów GPS i GIS. Archiwum PIG, Warszawa–Wrocław.
- Krąpiec M., 1996. Dendrochronology of “black oaks” from river valleys in Southern Poland. In: L. Starkel (eds.), Evolution of the Vistula river valley during the last 15 000 years, part VI. Geographical Studies IGIPZ PAN, Wrocław: 61–78.
- Łajczak A., 1999. Współczesny transport i sedymentacja materiału unoszonego w Wiśle i głównych dopływach. Monografie Komitetu Gospodarki Wodnej Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.
- Łajczak A., Babiński Z., Falkowski T., Gierszewski P., Habel M., Plit J., Soja R., Szmańda J., 2021. Współczesne przemiany rzeźby koryta i równiny zalewowej Wisły. In: A.Kostrzewski, K.Krzemień, P.Migoń, L.Starkel, M.Winowski, Zb.Zwoliński (eds.), Współczesne Przemiany Rzeźby Polski. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań: 623–680. DOI: 10.12657/9788379863822-11.
- Leopold L., Maddock Jr. T., 1953. The hydraulic geometry of stream channels and some physiographic implications. Geological Survey Professional Paper 252. DOI: 10.3133/pp252.
- Mądry S., Salwa S., 2018. Mapa Geologiczna Polski 1:200 000. Arkusz B – mapa bez utworów czwartorzędowych. Arkusz Tarnów (66). Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa.
- Mazurkiewicz M., 2019. Waterways – in reference to the previous comments. Polish Technical Review 2: 28–33. DOI: 10.15199/180.2019.2.5.
- Otfinowski M., 1973. A Sarmatian sea slide at Hebdów near Nowe Brzesko. Bulletin of the Polish Academy of Sciences, Earth Sciences 21: 125–137.
- Panizza V., Mennella M., 2007. Assessing geomorphosites used for rock climbing : the example of Monteleone Rocca Doria (Sardinia, Italy). Geographia Helvetica 62(3): 181–191. DOI: 10.5194/gh-62-181-2007.
- Pereira P., Pereira D., 2010. Methodological Guidelines for Geomorphosite Assessment. Géomorphologie: relief, processus, environnement 2: 215–222. DOI: 10.4000/geomorphologie.7942.
- Płonczyński J., 1993. Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski, arkusz Nowe Brzesko (975). PIG, Warszawa.
- Pożaryski W., Maruszczak H., Lindner L., 1994. Chronostratygrafia osadów plejstoceńskich i rozwój doliny Wisły Środkowej ze szczególnym uwzględnieniem przełomu przez wyżyny południowopolskie. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego 147: 1–58.
- Prosser C., Murphy M., Larwood J., 2006. Geological conservation: a guide to good practice. English Nature, Peterborough.
- Resmi M., 2023. Geomorphological Heritage Assessment and Potential Geotourism Prospects: a Case Study from Chambal River. Geoheritage 15(2): 78. DOI: 10.1007/s12371-023-00833-w.
- Reynard E., 2009. The assessment of geomorphosites. In: E.Reynard, P.Coratza, G.Regolini-Bissig (eds.), Geomorphosites. Assessment, mapping and management. Pfeil Verlag, München: 63–72.
- Reynard E., Brilha J., 2018. Geoheritage. In: E.Reynard, J.Brilha (eds.), Geoheritage: A Multidisciplinary and Applied Research Topic. Elsevier: 3–9. DOI: 10.1016/B978-0-12-809531-7.00030-7.
- Reynard E., Coratza P., 2007. Geomorphosites and geodiversity: A new domain of research. Geographia Helvetica 62(3): 138–139. DOI: 10.5194/gh-62-138-2007.
- Rodrigues M.L., Fonseca A., 2010. Geoheritage Assessment Based on Large-Scale Geomorphological Mapping: Contributes from a Portuguese Limestone Massif Example. Géomorphologie Reli Process Environ 2: 189–198. DOI: 10.4000/geomorphologie.7924.
- Secomski K., 1982. Wisła – przyszłość rzeki. In: A. Piskozub (ed.), Wisła. Monografia rzeki. Wyd. Komunikacji i Łączności, Warszawa: 273–288.
- Serrano E., Gonzalez-Trueba J.J., 2005. Assessment of Geomorphosites in Natural Protected Areas: The Picos de Europa National Park (Spain). Géomorphologie: relief, processus, environ-nement 11(3): 197–208. DOI: 10.4000/geomorphologie.364.
- Simon A., Rinaldi M., 2006. Disturbance, stream incision, and channel evolution: The roles of excess transport capacity and boundary materials in controlling channel response. Geomorphology 79(3) :361–383. DOI: 10.1016/j.geomorph.2006.06.037.
- Sklar L.S., Dietrich W.E., 2001. Sediment and rock strength controls on river incision into bedrock. Geology 29(12): 1087–1090 DOI: 10.1130/0091-7613(2001)029<;1087:SARSCO>2.0.CO;2.
- Sklar L.S., Dietrich W.E., 2006. The role of sediment in controlling steady-state bedrock channel slope: Implications of the saltation–abrasion incision model. Geomorphology 82(1): 58–83. DOI: 10.1016/j.geomorph.2005.08.019.
- Starkel L., 2001. Historia doliny Wisły: od ostatniego zlodowacenia do dziś. Monografie – Polska Akademia Nauk. Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego, Warszawa.
- Starkel L., Gębica P., Niedziałkowska E., Podgórska-Tkacz A., 1991. Evolution of both the Vistula floodplain and lateglacial – early Holocene palaeochannel systems in the Grobla Forest (Sandomierz Basin). In: L. Starkel (ed.), Geographical Studies. Evolution of the Vistula River Valley. Part IV. Geographical Studies Special Issue 6: 87–99.
- Trafas K., 1975. Zmiany biegu koryta Wisły na wschód od Krakowa w świetle map archiwalnych i fotointerpretacji. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Prace Geograficzne 62: 1–173.
- Tuszko A., 1982. Wisła w okresie II Rzeczypospolitej. In: A. Piskozub (ed.), Wisła. Monografia rzeki. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa: 73–82.
- Warowna J., Migoń P., Kołodyńska-Gawrysiak R., Kiebała A., Zgłobicki W., 2013. Geomorphosites of Poland – the role played by the Central Register of Geosites. Landform Analysis 22: 117–124. DOI: 10.12657/landfana.022.010.
- Warszyńska J., 1970. Waloryzacja miejscowości z punktu widzenia atrakcyjności turystycznej (zarys metody). Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Prace Geograficzne 27: 103–114.
- Wheaton J.M., Fryirs K.A., Brierley G., Bangen S.G., Bouwes N., O’Brien G. 2015. Geomorphic mapping and taxonomy of fluvial landforms. Geomorphology 248: 273–295. DOI: 10.1016/j.geomorph.2015.07.010.
- Wierzbicki G., Ostrowski P., Bartold P., Bujakowski F., Falkowski T., Osiński P., 2021. Urban geomorphology of the Vistula River valley in Warsaw. Journal of Maps 17(4): 170–185. DOI: 10.1080/17445647.2020.1866698.
- Wyżga B., Radecki-Pawlik A., Hajdukiewicz H., Przebięda M., 2014. O celowości budowy stopnia Niepołomice na Wiśle. Gospodarka Wodna 7: 261–268.
- Yanites B.J., Tucker G.E., Hsu H.-L., Chen C., Chen Y.-G., Mueller K.J., 2011. The influence of sediment cover variability on long-term river incision rates: An example from the Peikang River, central Taiwan. ournal of Geophysical Research: Earth Surface 116(F3). DOI: 10.1029/2010JF001933.
- Zgłobicki W., Baran-Zgłobicka B., 2013. Geomorphological Heritage as a Tourist Attraction. A Case Study in Lubelskie Province, SE Poland. Geoheritage 5(2): 137–149. DOI: 10.1007/s12371-013-0076-6.
- Zhang N., Fryirs K., 2024. A hierarchical method and workflow for the semi-automated mapping of valley bottom geomorphic units using publicly available remote sensing datasets. Earth Surface Processes and Landforms 49(11): 3524–3540. DOI: 10.1002/esp.5920.
- Zouros NC., 2007. Geomorphosite assessment and management in protected areas of Greece Case study of the Lesvos island – coastal geomorphosites. Geographia Helvetica 62(3): 169–180. DOI: 10.5194/gh-62-169-2007.
- Żelaźniewicz A., Aleksandrowski P., Buła Z., Karnkowski P.H., Konon A., Oszczypko N., Ślączka A., Żaba J., Żytko K., 2011. Regionalizacja Tektoniczna Polski. Komitet Nauk Geologicznych PAN, Wrocław.
DOI: https://doi.org/10.12657/landfana-045-001 | Journal eISSN: 1429-799X
Language: English
Page range: 3 - 23
Submitted on: Mar 17, 2026
Accepted on: May 20, 2026
Published on: Jul 2, 2026
Published by: Association of Polish Geomorphologists
In partnership with: Paradigm Publishing Services
Related subjects:
© 2026 Karol Witkowski, Anna Chrobak-Žuffová, Szymon Kowalik Filipowicz, published by Association of Polish Geomorphologists
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 License.